Günün ilk ışıklarıyla beraber caddeleri dolduran o bildik sesleri en son ne vakit işittik acaba? Kepenklerin kulakları çınlatan gıcırtısı, arkasından gelen içten, dingin bir sesle "hayırlı sabahlar, hayırlı işler,"  temennisi. Sokağın köşesindeki çay ocağından buram buram gelen o taze demlenmiş çay kokusu.

Çok eskiden bahsetmiyorum; yalnızca yirmi, bilemediniz otuz yıl evvel şehir yaşamının ritmi böyle değil miydi? Günümüzde o ritmin yerini; telefonların bildirim sesleri, kuryelerin aceleci motor gürültüleri, araçların kulakları tırmalayan egzoz sesleri, peşi sıra sabırsızca çalan klakson sesleri aldı. Şehirler yenileniyor ve mimari ruhu, estetiği olmadan büyüyor. Sokaklar, caddeler, iş yerleri ışıltılı, cafcaflı tabelalarla donatıldı. Lakin içindeki o samimi, sıcak, birliktelik, yardımlaşma dayanışma ruhu; birbiri için ağlayan, gülen, dertlenen insani doku hızla azaldı.

Bu toplum için ​esnaf kültürü, hiçbir zaman yalnızca bir ticaret şekli, anlayışı, zihniyeti olmadı. Esnaf; mahallenin-sokağın hafızası ve vicdanı, ruhu ve güvenin görünmeyen çimentosuydu. Bakkal Ahmet Efendi sadece ekmek, tuz, un, şeker, lokum, kibrit, kara lastik satmazdı. Yeri geldiğinde dükkanın-evin anahtarını emanet ettiğiniz, çocuğunuzun okuldan dönüş yolunu güvenliğini gözeten, parası çıkışmayana "Sonra verirsin" diyen bir dosttu. Terzi, kunduracı, berber ya da kasap… Her biri, insanın toplum içinde yalnızlaşmasını önleyen, insanı insana bağlayan birer sosyal yaşam durağıydı. Alışveriş, aynı zamanda bir hâl hatır sorma, birbirinden haberdar olma vesilesiydi.

​Şimdilerde dijitalleşme, yaşamımıza yatsınamaz bir hız, konfor ve pratiklik getirdi. Birkaç tıkla dünyanın diğer tarafındaki ürünü evimizin kapısına getirebiliyor, hiç kimseyle temas etmeden, her ihtiyacımızı karşılayabiliyoruz. Lakin bu muhteşem kolaylık ve konforun faturası, düşünülenden çok daha ağır oldu. Adına dijital yalnızlık dendi.

​Bugünün şehir insanı, büyük kalabalıklar içinde derin bir yalnızlık yaşıyor. Algoritmaların bizi tüketici profili gördüğü bu sistemde, beşeri bağların yerini soğuk mu soğuk arayüzler aldı. Yapay zekanın kusursuz öneri motoru dahi, bir esnafın gözünüze bakarak söylediği "Bu ara seni çok yorgun, bitkin gördüm; sohbetini özledik; bir çayımı iç" cümlelerindeki şifayı veremiyor. Çünkü dijital alem hız; esnaf kültürü ise durup soluklanmayı, nefes almayı vaad ediyor.

​Geleneksel esnafımızı ve o köklü, derin kültürü kaybetmek, sadece ekonomik bir dönüşüm değil; sosyo-kültürel bir aşınma, erozyondur. Mahalle,  sokak kültürünün kaybolması, insanın sığındığı o güvenli limandan ayrılması ve dijital kainatın soğuk dehlizlerinde yalnızlığa terk edilmesidir. Güven ilişkisinin "beğeni, puanlama ve yorum" anlayışına indirgendiği bu dönemde; sözlerin senet kabul edildiği o eski ahlakı, samimiyeti, içtenliği, güven  duygusunu, yardımlaşma ve dayanışmayı mumla arıyoruz.

​Şehirlerin ruhunu korumak ve bu dijital yalnızlık sarmalından çıkmak bizim elimizde. Yine de her şey geç kalınmış değildir. Arada bir de olsa, o bizi yalnızlaştıran konfor yaratan her şeyi önümüze seren uygulamaları kapatıp sokağa inmeli, caddedeki bakkala, köşedeki berbere, sokak arasındaki terziye, kuytu köşedeki ayakkap tamircisine selam vermeli, ara sokaktaki çay ocağının bir çayını içmeli, bir iş hanının altında unutulan sahafın kokusunu içimize çekmeli ve sokakta gördüğün dostlarla ayak üstü olsa bile iki kelam etmeliyiz.

​Bir şehri yaşanır kılan devasa binalar, iş merkezleri, Avm'ler ya da hızı artmış internet erişimi değildir. Sokaklarında samimi insan sesleri, o seslerin kurduğu sıcak, samimiyet, güven bağlardır. Esnafa, o kültürüne sahip çıkmak sokakların dostluğuna, kendi yalnızlığımızı yok etmeye,  insanlığımıza ve aslımıza sahip çıkmaktır.