Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından ilk kez düzenlenen Trabzon Gastronomi Festivali, Yenimahalle Fuar Alanı’nda yoğun katılım ve büyük coşkuyla başladı. Trabzon mutfağının tanıtılmasının ve yöresel lezzetlerin daha geniş kitlelere ulaştırılmasının hedeflendiği festivalde, kentin gastronomi potansiyeli de gündeme geldi.

Sakarya Üniversitesi Gastronomi Bölümü’nden Doç. Dr. Mehmet Akif Şen, festival kapsamında Haber61’e yaptığı açıklamada Trabzon dondurmasının özelliklerinden kentin zengin mutfak kültürüne, tescil sürecinden UNESCO gastronomi şehri hedefine kadar önemli değerlendirmelerde bulundu.

TRABZON DONDURMASINI ÖZEL KILAN NE?

Trabzon dondurmasının özelliklerini anlatan Şen, bölgenin doğal yapısının ve hayvancılık koşullarının ürünün kalitesinde etkili olduğunu belirtti.

Şen, “Doğasında yaylalardan, Trabzon’un otlarından otlayan hayvanların sütleri Trabzon dondurmasını özel kılan bir özellik” dedi.

Trabzon dondurmasının tam yağlı inek sütüyle hazırlanmasının lezzet ve kıvam açısından öne çıktığını ifade eden Şen, “Trabzon’da yapılan dondurmanın ana kaynağı inek sütü. Bu hayvanların yağlı sütlerinden, tam yağlı sütlerinden elde edilen Trabzon dondurması yağlılık bakımından da öne çıkıyor” diye konuştu.

Dondurmanın az şeker içermesi ve uzun süre pişirilmesinin de önemli özellikleri arasında yer aldığını kaydeden Şen, “Daha geç damlaması, daha geç erimesi bunlar kalitenin kriteridir dondurma açısından” ifadelerini kullandı.

“MARAŞ DONDURMA ÜZERİNE BİR SANAYİLEŞME GERÇEKLEŞTİRDİ”

Trabzon dondurmasının geçmişinin 1800’lü yıllara uzandığını belirten Şen, ürünün şehir adıyla markalaşmasının önemine dikkat çekti.

Trabzon dondurmasının temel malzemelerini anlatan Şen, “Üç tane ham maddesi var. Süt, şeker, salep; başka hiçbir şey girmiyor içerisine” dedi.

Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası ile yürütülen çalışmalar sonucunda Trabzon dondurmasının tescillendiğini aktaran Şen, bu gelişmenin kentte yeni bir üretim alanı oluşturabileceğini söyledi.

Maraş dondurmasını örnek gösteren Şen, “Maraş dondurma üzerine bir sanayileşme durumu gerçekleştirdi. Bunu Trabzon da yapabilir” ifadelerini kullandı.

Trabzon’da dondurma üretim tesislerinin kurulmasının yerel üreticilere ve gençlere katkı sağlayabileceğini belirten Şen, “Bu hem köydeki vatandaşın ekonomik gelir elde etmesini sağlar hem de şehirdeki gençlerin işsizliğinin ortadan kalkmasını, istihdamı sağlamış olur” diye konuştu.

“TRABZON’DA ÇOK DEĞERLİ BİR MUTFAK VAR”

Trabzon’un gastronomi değerlerinin yeterince tanıtılmadığını belirten Şen, kentin mutfak kültürünün yalnızca birkaç yemekle sınırlı olmadığını vurguladı.

Şen, “Sadece horonuyla, sadece köftesiyle meşhur olan bir şehir değil Trabzon. Kuymağından tutun hamsi kuşuna kadar, kayganasından tutun aklımıza gelmeyen birçok yerel lezzeti de var” dedi.

Trabzon mutfağının tarihsel geçmişine de değinen Şen, Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde yer alan pilekide hamsi yemeğini örnek gösterdi. Şen, eserde bu yemeğin yapılışının Trabzon üzerinden anlatıldığını belirterek kentin yemek kültürünün geçmişten gelen zenginliğine dikkat çekti.

TRABZON MUTFAĞININ TARİHİ 1486’YA UZANIYOR

Trabzon’un gastronomi geçmişinin tarihî kayıtlarda da yer aldığını belirten Şen, kentte ekmekçilik mesleğine ilişkin kayıtların 1486 yılına kadar uzandığını ifade etti.

Osmanlı döneminde patatesin deneme amacıyla gönderildiği yerlerden birinin de Trabzon olduğunu aktaran Şen, kentin tarımsal ürünler ve yerel lezzetler açısından köklü bir geçmişe sahip olduğunu söyledi.

Şen’in 2024 yılında yayımlanan Gelenekten Geleceğe Trabzon Mutfağı kitabı da kentin gastronomi birikimini ortaya koyan çalışmalar arasında yer alıyor. Şen, kitabın geçen yıl aralık ayında Cumhurbaşkanlığı tarafından TÜBA özel ödülüne layık görüldüğünü belirterek Trabzon mutfağının zenginliğine dikkat çekti.

“TRABZON’UN MUTFAĞINI SIK SIK ANLATIN”

Trabzon’un UNESCO gastronomi şehri olabilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü belirten Şen, gastronomi festivalinin bu hedefe katkı sağlayabilecek önemli adımlardan biri olduğunu söyledi.

Trabzon’un mutfak kültürünün daha fazla tanıtılması gerektiğini vurgulayan Şen, “Evet, Trabzon’da çok değerli bir mutfak var” ifadelerini kullandı.

Yaklaşık bir ay önce Trabzon’da ilk kez gastronomi turu düzenlendiğini de aktaran Şen, ziyaretçilerin köylerde ve yaylalarda yöresel ürünleri tanıdığını; kokulu üzüm toplama, pekmez yapımı ve fasulye turşusu hazırlama gibi etkinliklere katıldığını anlattı.

Trabzon mutfağının tanıtılması için basına da çağrıda bulunan Şen, “Lütfen Trabzon’un mutfağını sık sık anlatın. Ne kadar bilinirse, ne kadar duyulursa bu kadar değerli olur” dedi.