Trabzon’un Ortahisar ilçesine bağlı bazı mahalle ve köylerde çay bahçelerinde kullanılan bazı gübrelerin ardından yapraklarda yanma, sararma ve kurumaya benzer belirtiler görülmesi üzerine Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi harekete geçilmesi çağrısında bulundu.
Odaya farklı bölgelerden de benzer şikayetlerin ulaştığı belirtildi. Yaşanan durumun yalnızca bir tarımsal üretim problemi olarak görülmemesi gerektiği kaydedildi.
Çay ve fındık gibi çok yıllık bitkilerde oluşabilecek zararın yalnızca mevcut sezonla sınırlı kalmayabileceğine dikkat çekildi. Bu nedenle gübrenin içeriğinde bitkiye zarar verebilecek veya mevzuata aykırı bir madde bulunup bulunmadığının araştırılması istendi.
YAPRAKLARDAKİ ZARARIN NEDENİ BELİRLENMELİ
Yaprak yanıklığı ve kurumaların tek bir nedene bağlanamayacağı belirtildi. Aşırı gübreleme, yüksek tuzluluk, uygun olmayan pH, bazı besin elementlerinin yüksek konsantrasyonu, yanlış gübre kombinasyonları ve uygunsuz uygulama zamanı veya dozunun bu tür sorunlara yol açabileceği ifade edildi.
Bu nedenle laboratuvar analizleri tamamlanmadan herhangi bir gübrenin doğrudan “zararlı” ilan edilmesinin bilimsel açıdan doğru olmayacağı kaydedildi.
Buna karşılık çok sayıda üreticiden benzer şikayetlerin gelmesi halinde konunun sıradan bir uygulama hatası olarak geçiştirilmemesi gerektiği belirtildi. Gübrelerden numune alınması, ürünün menşei ve üretim sürecinin araştırılması ve analiz sonuçlarının bilimsel olarak değerlendirilmesi istendi.
GÜBRENİN NEREDEN GELDİĞİ ARAŞTIRILMALI
Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi, gübrenin içeriğinin yanı sıra üretim ve satış sürecinin de incelenmesini istedi.
Bu kapsamda ürünün etiketinde belirtilen içerikle gerçek içeriğinin karşılaştırılması, makro ve mikro besin elementlerinin analiz edilmesi ve bitkiye zarar verebilecek maddelerin bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiği ifade edildi.
Üretici, ithalatçı, tedarikçi ve bayilerin tespit edilmesi; ürünün hangi kanallardan üreticilere ulaştığının geriye dönük olarak takip edilmesi gerektiği belirtildi.
Açıklamada ayrıca, “Bu gübre bayiye nasıl girmiş, nereden temin edilmiş ve hangi belgelerle satılmıştır?” sorusunun yanıtlanması gerektiğine dikkat çekildi.
SADECE ÇAY DEĞİL, FINDIK VE DİĞER ÜRÜNLER DE İNCELENMELİ
Söz konusu gübrenin yalnızca çay bahçelerinde kullanılıp kullanılmadığının da araştırılması gerektiği belirtildi. Aynı ürünün fındık bahçeleri, meyve bahçeleri, sebze üretim alanları veya diğer tarımsal ürünlerde kullanılmış olabileceği kaydedildi.
Özellikle çok yıllık bitkilerde ortaya çıkabilecek zararın kapsamının belirlenmesi için gerekli görülen alanlarda bitki ve toprak analizleri yapılması istendi.
Konunun yalnızca “gübre bitkiyi yaktı mı?” sorusuyla sınırlı tutulmaması gerektiği, ürünün bitki, toprak, çevre ve insan sağlığı açısından risk taşıyıp taşımadığının da ortaya konulması gerektiği ifade edildi.
İNSAN SAĞLIĞI AÇISINDAN DA ARAŞTIRMA İSTENDİ
Laboratuvar incelemelerinde insan sağlığı açısından risk oluşturabilecek bir madde veya mevzuata aykırı bir bileşen bulunması halinde konunun daha geniş kapsamda ele alınması gerektiği belirtildi.
Bu durumda gübrenin bitki tarafından alınabilirliği, toprakta kalıcılığı ve bitkisel ürünlerde birikme ihtimalinin araştırılması istendi. Gerekli görülmesi halinde toprak, yaprak, meyve ve diğer bitkisel materyallerden numune alınması gerektiği kaydedildi.
İnsan sağlığı açısından risk belirlenmesi halinde ise kamuoyunun bilgilendirilmesi, satışın durdurulması ve mevzuat kapsamında gerekli tedbirlerin uygulanması gerektiği ifade edildi.
ÜRETİCİNİN ZARARI DA GÜNDEMDE
Ziraat Mühendisleri Odası, yapılacak incelemelerde gübrenin mevzuata aykırı üretildiğinin veya içeriğinin beyan edilenden farklı olduğunun belirlenmesi halinde sorumluların tespit edilmesi gerektiğini belirtti.
Üretim ya da satış sürecinde mevzuata aykırılık bulunması halinde üreticilerin uğradığı ekonomik zararın da hukuk çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
Üreticinin kendi kusuru bulunmadan zarar görmemesi gerektiği belirtilirken, sorumluluğu bulunan üretici, tedarikçi veya diğer ilgililer hakkında gerekli idari, hukuki ve cezai süreçlerin işletilmesi istendi.
DENETİMLER ÜRETİMDEN İTİBAREN YAPILMALI
Açıklamada gübre denetimlerinin yalnızca ürün piyasaya çıktıktan sonra değil, üretim aşamasından itibaren yapılması gerektiği ifade edildi.
Bu kapsamda üretimde kullanılan hammaddelerin nasıl denetlendiği, üretim tesisine giren hammaddelerin kayıtlarının tutulup tutulmadığı ve ürünlerin parti ve lot bazında takip edilip edilmediği soruldu.
Piyasaya çıkan ürünlerin içerik analizleri ile mevzuata uygunluğunun ne sıklıkta kontrol edildiğinin de ortaya konulması istendi. Mevzuata aykırı bir ürün tespit edilmesi halinde hangi üreticilere ulaştığının geriye dönük olarak belirlenebilmesi gerektiği belirtildi.
10 MADDELİK İNCELEME ÇAĞRISI
Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi, yetkili kurumlara 10 maddelik çağrıda bulundu.
Bahse konu gübrelerden resmi numune alınması, numunelerin bağımsız ve yetkili laboratuvarlarda analiz edilmesi, ürünlerin menşei ve üretim sürecinin araştırılması istendi.
Ayrıca üretici, ithalatçı, tedarikçi ve bayi zincirinin incelenmesi; gübrenin hangi bölgelerde ve hangi ürünlerde kullanıldığının belirlenmesi çağrısı yapıldı.
Çay, fındık, meyve ve sebze alanlarında gerekli görülen bitki, toprak ve ürün analizlerinin yapılması; insan ve hayvan sağlığı açısından risk bulunup bulunmadığının araştırılması da talepler arasında yer aldı.
Mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde satışın durdurulması ve gerekli yaptırımların uygulanması, üreticilerin zararlarının belirlenmesi ve insan sağlığı açısından risk bulunması halinde kamuoyunun gecikmeden bilgilendirilmesi istendi.
Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi, amaçlarının herhangi bir firmayı veya ürünü analiz sonuçları ortaya çıkmadan suçlamak olmadığını belirtti. Açıklamada, çiftçinin emeğinin, tarımsal üretimin, toprağın, çevrenin ve toplum sağlığının korunması için konunun bilimsel, şeffaf ve bağımsız şekilde araştırılması gerektiği ifade edildi.
Oda Başkanı Cemil Pehlevan imzasıyla yayımlanan açıklamada, “ŞÜPHE VARSA NUMUNE, İDDİA VARSA ANALİZ, KUSUR VARSA YAPTIRIM!” ifadelerine yer verildi.
Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi, çiftçilerin hakkını, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini, gıda güvenliğini ve toplum sağlığını ilgilendiren konunun takipçisi olacaklarını duyurdu.
