Trabzon'un Şalpazarı ilçesinde Oğuz Çepni Türklerinden günümüze uzanan geleneksel elma ve armut pekmezi yapımı yaşatılmaya devam ediyor. Sonbaharda büyük kazanlarda odun ateşinde saatlerce kaynatılan meyveler, yörede "armut balı" olarak bilinen doğal lezzete dönüştürülerek kış sofraları için hazırlanıyor.
AĞASAR'DA SONBAHAR PEKMEZ MESAİSİ
Şalpazarı ilçesine bağlı Sinlice Mahallesi'nde yaşayan vatandaşlar, sonbaharın gelmesiyle birlikte kış hazırlıklarına başlıyor. Kendi arazilerinde yetiştirdikleri elma ve armutları olgunlaştıktan sonra toplayan yöre sakinleri, aile büyüklerinden öğrendikleri geleneksel yöntemlerle pekmez hazırlıyor.
Ağasar mutfağının geçmişten günümüze taşınan lezzetleri arasında bulunan elma ve armut pekmezi, bölgenin kültürel mirasının da önemli bir parçası olarak görülüyor.
ODUN ATEŞİNDE SAATLERCE KAYNATILIYOR
Dalından özenle toplanan elma ve armutlar öncelikle ayıklanıp temizleniyor. Küçük parçalara ayrılan meyveler, evlerin bahçelerinde kurulan büyük kazanlarda odun ateşinde kaynatılıyor.
Yumuşayan meyveler ezilerek süzülüyor ve posasından ayrılıyor. Elde edilen meyve suyu bakır veya metal kazanlara aktarılarak yeniden ateşin üzerine yerleştiriliyor.
Pekmez yapımının en zahmetli aşaması ise bu noktada başlıyor. Saatler boyunca kaynatılan meyve suyu, kazanın başında bekleyen vatandaşlar tarafından sürekli karıştırılıyor. Dibinin tutmaması ve taşmaması için dikkatle kontrol edilen karışım, suyunu kaybettikçe koyulaşıyor ve kendine özgü rengini, kokusunu ve kıvamını alıyor.
İstenen kıvama ulaşan pekmez soğumaya bırakılıyor. Ardından temiz kaplara doldurulan ürünler, kış aylarında tüketilmek üzere muhafaza ediliyor.
ŞEKER VE KATKI MADDESİ KULLANILMIYOR
Geleneksel yöntemlerle hazırlanan elma ve armut pekmezine ilave şeker veya katkı maddesi eklenmiyor. Meyvelerin kendi doğal şekeri ve aromasıyla hazırlanan yöresel lezzet, özellikle soğuk kış günlerinde kahvaltı sofralarında tüketiliyor.
Yörede "armut balı" olarak da adlandırılan pekmez, doğal üretim yöntemiyle hazırlanması ve geçmişten gelen tariflerin korunmasıyla dikkat çekiyor.
HER KAZAN GEÇMİŞTEN BİR HATIRAYI YAŞATIYOR
Ağasar'da pekmez yapımı yalnızca kışlık yiyecek hazırlığından ibaret değil. Büyüklerden öğrenilen üretim kültürü, aile dayanışmasının ve toprağa bağlılığın önemli bir parçası olarak gelecek kuşaklara aktarılıyor.
Bir zamanlar hemen her evin bahçesinde kurulan kazanlarda sürdürülen gelenek, yöresinin kültürüne ve değerlerine sahip çıkan vatandaşların çabalarıyla yaşatılıyor.
Ağasar'da kaynayan her kazan, geçmişten bugüne uzanan kültürü ve alın terini temsil ederken hazırlanan her kavanoz da ninelerden ve dedelerden kalan hatıraları geleceğe taşıyor.
