İrtikap suçu nedir? Rüşvetten farkı ve cezası nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 250. maddesinde düzenlenen irtikap suçu, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kullanarak kişileri menfaat sağlamaya zorlaması veya yönlendirmesi olarak tanımlanıyor. Özellikle rüşvetle sıkça karıştırılan irtikap suçu, kamu görevlisinin tek taraflı baskı veya yönlendirmesiyle oluşması bakımından ayrılıyor.

İrtikap suçu nedir? (TCK 250)

İrtikap; kamu görevlisinin görevinden doğan yetkisini kötüye kullanarak bir kişiden haksız menfaat temin etmesi ya da bunu sağlamaya zorlamasıdır. Suçun faili yalnızca kamu görevlisi olabilir.

Kanuna göre irtikap 3 şekilde işlenir:

İcbar suretiyle (zorlayarak)

İkna suretiyle (kandırarak)

Hatadan yararlanarak

İcbar suretiyle irtikap nedir?

Kamu görevlisinin yetkisini kullanarak kişiyi baskı altında bırakmasıdır.
Örnek:
“İşini yapmam, ruhsatını vermem” diyerek para istemek.

İkna suretiyle irtikap nedir?

Kişiyi aldatıcı sözlerle menfaat vermeye yönlendirmektir.
Örnek:
“Yasal ücret var” diyerek gerçekte olmayan para talep etmek.

Hatadan yararlanarak irtikap nedir?

Kişinin yanılgısından faydalanarak menfaat almaktır.
Örnek:
Vatandaşın fazla para verdiğini bilerek geri vermemek.

Rüşvet ile irtikap arasındaki fark

İrtikap:

Tek taraflıdır

Kamu görevlisi baskı/aldatma yapar

Vatandaş çoğu zaman mağdurdur

Rüşvet:

Karşılıklıdır

Taraflar anlaşır

Her iki taraf da suçlu sayılır

Kısaca:
İrtikap = zorlanan/aldatılan vatandaş
Rüşvet = anlaşan iki taraf

İrtikap suçu özel kast mı?

Evet. İrtikap suçu özel kast gerektirir.
Yani kamu görevlisi:

Bilerek

Görev nüfuzunu kullanarak

Menfaat sağlama amacıyla

hareket etmelidir.

İrtikap cezası ne kadar? (TCK 250)

İcbar suretiyle irtikap:

 5 yıldan 10 yıla kadar hapis

İkna suretiyle irtikap:
3 yıldan 5 yıla kadar hapis

Hatadan yararlanma:
1 yıldan 3 yıla kadar hapis

Ayrıca:

Kamu görevinden çıkarma

Memuriyetten men

Mal varlığına el koyma

gibi sonuçlar doğabilir.

İrtikap soruşturması nedir?

Bir kamu görevlisinin menfaat sağladığı iddiasıyla savcılık tarafından yürütülen ceza soruşturmasıdır. Genellikle:

Şikâyet

Denetim raporu

Kamera/para delili

üzerine başlatılır.

İrtikap örnekleri

Ruhsat vermek için para istemek

Ceza yazmamak için menfaat talebi

İhale işlemi hızlandırma karşılığı para

Kamu hizmeti için “harç” adıyla para almak

Sonuç:

İrtikap, kamu görevlisinin yetkisini kullanarak menfaat sağlamasıdır ve rüşvetten farklı olarak vatandaşın zorlanması veya aldatılmasıyla oluşur. TCK 250 kapsamında ağır hapis cezası öngörülen ciddi bir suçtur.

Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan gözaltına alındı (Tanju Özcan kimdir?)