Mesud Pezeşkiyan kimdir, kaç yaşında ve nereli?

İran’da 5 Temmuz’da gerçekleştirilen cumhurbaşkanı seçimlerinin ikinci turunda seçimi kazanan Mesud Pezeşkiyan, düzenlenen törenle yemin ederek ülkenin 9. cumhurbaşkanı olarak görevine başladı. Tahran’da düzenlenen yemin törenine birçok ülkeden devlet temsilcileri katılırken, Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil etti.

Yüzde 53,3 oy aldı

Seçimin ikinci turunda Mesud Pezeşkiyan, 30 milyondan fazla oyun yüzde 53,3’ünü alarak cumhurbaşkanı seçildi. Rakibi Said Celili ise oyların yüzde 44,3’ünü aldı.

Seçimin ilk turu 28 Haziran’da yapılmış ancak hiçbir aday çoğunluğu sağlayamamıştı. İlk turda Pezeşkiyan oyların yüzde 42,5’ini, Celili ise yüzde 38,6’sını almıştı.

Birinci turda katılım oranı yüzde 40 ile sınırlı kalırken, ikinci turda bu oran yüzde 50’ye yükseldi. Bu oran, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde en düşük katılım oranlarından biri olarak kayıtlara geçti.

“Bu ortaklığımızın başlangıcı”

Pezeşkiyan, göreve başlamasının ardından sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Sevgili İran halkı, seçimler sona erdi ve bu ortaklığımızın sadece başlangıcı. Size elimi uzatıyorum ve bu yolda sizi yalnız bırakmayacağıma şerefim üzerine yemin ediyorum.”

Seçimler, eski cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin Mayıs ayında meydana gelen ve yedi kişinin hayatını kaybettiği helikopter kazasında yaşamını yitirmesinin ardından yapılmıştı.

Mesud Pezeşkiyan kimdir?

69 yaşındaki Mesud Pezeşkiyan, İran siyasetinde reformcu olarak tanımlanan siyasi kanatta yer alıyor. Kampanya sürecinde yaptığı açıklamalarla dikkat çeken Pezeşkiyan, özellikle kadınlara yönelik katı başörtüsü uygulamalarını eleştiren sözleriyle gündeme gelmişti.

Pezeşkiyan, “Eğer belli kıyafetleri giymek günahsa, bu nedenle kadınlara yapılanlar 100 kat daha büyük bir günah. Bir kimseye giyiminden dolayı baskı yapma izni verildiği dinin hiçbir yerinde yazmıyor” ifadelerini kullanmıştı.

Batı ile ilişkileri geliştirme mesajı

Pezeşkiyan seçim kampanyasında, İran ekonomisini etkileyen yaptırımların kaldırılması için Batı ile ilişkilerin iyileştirilmesi ve nükleer müzakerelerin yeniden canlandırılması gerektiğini savundu.

Siyasetçi ayrıca sağlık sisteminde reform yapılması, eğitim koşullarının iyileştirilmesi, çevrenin korunması ve sürdürülebilir kalkınma programlarının uygulanması gibi başlıklara öncelik vereceğini ifade etti. Bunun yanı sıra internet üzerindeki geniş kapsamlı sansür uygulamalarını kaldırmayı hedeflediğini de açıkladı.

İran siyasetinde sınırlı yetki

İran’ın yönetim sisteminde cumhurbaşkanının önemli politika değişiklikleri yapma yetkisi sınırlı bulunuyor. Ülkede temel siyasi kararlar dini lider Ayetullah Ali Hamaney tarafından alınıyor.

Ancak cumhurbaşkanının, ülke siyasetinin tonunu ve yönetim tarzını etkileme gücüne sahip olduğu belirtiliyor. Pezeşkiyan’ın aynı zamanda 85 yaşındaki Hamaney’in olası halefinin belirlenmesi sürecinde de rol oynayabileceği ifade ediliyor.

Uzun siyasi geçmişe sahip

2008 yılından bu yana milletvekilliği yapan Pezeşkiyan, daha önce 2001-2005 yılları arasında eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi döneminde sağlık bakanı olarak görev yaptı.

1980’lerdeki İran-Irak savaşı sırasında ise cephede tıbbi ekiplerin konuşlandırılması görevinde bulundu.

Pezeşkiyan’ın özel hayatı da zaman zaman gündeme geldi. 1994 yılında yaşanan bir trafik kazasında eşini ve çocuklarından birini kaybeden Pezeşkiyan, hayatta kalan iki oğlu ve bir kızını tek başına büyüttü ve bir daha evlenmedi.

Gençler ve kadınlar için umut

Seçim sürecinde bazı seçmenler Pezeşkiyan’ın özellikle kadınlar ve gençlerin haklarına yönelik söylemlerini destekledi. Tahran’da oy kullanan bazı seçmenler, onun reform vaatlerinin ülkede yeni bir umut oluşturduğunu ifade etti.

Öte yandan bazı muhalif kesimler ise İran’daki siyasi sistem nedeniyle cumhurbaşkanının yetkilerinin sınırlı olduğunu ve gerçek değişimin zor olduğunu savunuyor.

Seçimde diğer adaylar

Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ölümünün ardından yapılan seçimlerde ilk turda altı aday yarıştı. Ancak muhafazakâr oyların bölünmesini önlemek amacıyla iki aday yarıştan çekildi.

İkinci turda Pezeşkiyan’ın rakibi olan Said Celili, daha önce İran’ın nükleer programı ile ilgili görüşmelerde ülkesini temsil eden heyetin başkanlığını yapmıştı. Celili, Batı karşıtı sert tutumuyla tanınıyor.

Seçimin ilk turunda ayrıca İran Devrim Muhafızları’nın eski komutanı ve mevcut parlamento başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile din adamı Mustafa Purmuhammedi de yarışmıştı.