Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresinin iptaline ilişkin gerekçeli kararını Resmî Gazete’de yayımladı. Kararla birlikte boşanma sonrasında bağlanan yoksulluk nafakasının süresiz şekilde devam etmesine ilişkin mevcut düzenlemede değişikliğin önü açıldı.
AYM SÜRESİZ NAFAKAYI NEDEN İPTAL ETTİ?
Karar, Antalya 12. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesinin gündemine geldi. Mahkemenin 4 Haziran 2026 tarihli toplantısında düzenleme oy çokluğuyla iptal edildi.
AYM’nin gerekçeli kararında, boşanan eşin yoksulluğa düşmesini önlemenin meşru bir amaç olduğu kabul edildi. Ancak hiçbir ölçüt aranmadan süresiz nafaka bağlanmasının, bazı durumlarda ödeyen taraf açısından ağır ve öngörülemez bir yük oluşturabileceği belirtildi.
Yüksek Mahkeme, kusuru bulunmayan eşin dahi ömür boyu sürebilecek bir yükümlülük altında bırakılmasının tarafların hakları arasındaki makul dengeyi bozabileceğine dikkat çekti.
Kararda, nafakanın hangi durumlarda süreli, hangi durumlarda daha uzun süreli veya özel şartlarda süresiz olacağını belirleyen açık ve öngörülebilir ölçütlerin oluşturulması gerektiği kaydedildi.
KARAR HEMEN UYGULANMAYACAK
Anayasa Mahkemesi, hukuki boşluk oluşmaması amacıyla iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.
Buna göre yeni düzenleme için Meclise süre tanındı. İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek.
Bu tarihe kadar yoksulluk nafakası konusunda mevcut düzenleme uygulanmaya devam edecek.
YENİ NAFAKA MODELİ MECLİS’E GELECEK
Adalet Bakanı Akın Gürlek, yeni nafaka modelinin yargı paketi kapsamında ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulacağını açıkladı.
Bakanlığın üzerinde çalıştığı modelde sabit bir süre belirlenmesi yerine, hakime somut olayın özelliklerine göre nafakanın süresini belirleme veya sınırlama yetkisi verilmesi öngörülüyor.
Gürlek, AYM kararının ardından yaptığı açıklamada, “AYM'nin tanıdığı yasal süreci de dikkate alarak, bir tarafı ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında mağdur etmeyen, hakkaniyete uygun yeni yasal düzenlemeyi yüce Meclisimizin takdirine sunacağız.” ifadelerini kullandı.
EVLİLİK SÜRESİNE GÖRE NAFAKA MODELİ GÜNDEMDE
TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, üzerinde çalışılan modellerden birinde yoksulluk nafakasının evlilik süresiyle bağlantılı olarak belirlenmesinin değerlendirildiğini söyledi.
Yüksel, kısa süreli evliliklerin ardından yıllarca devam eden nafaka yükümlülüklerinin hakkaniyet, ölçülülük ve öngörülebilirlik açısından tartışmalara neden olduğunu belirtti.
Yaş, sağlık durumu veya çalışma imkanının bulunmaması nedeniyle özel korumaya ihtiyaç duyan kişiler için ise daha uzun süreli koruma mekanizmalarının oluşturulabileceği ifade edildi.
Yüksel ayrıca yeni düzenleme yapılmadan iptal hükmünün yürürlüğe girmesi halinde hakimlerin evlilik süresi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, çocuk sayısı, yaş ve sağlık gibi unsurları dikkate alabileceğini belirtti.
Bu durumda bazı dosyalarda belirli süreli, bazı dosyalarda ise süresiz nafaka kararı verilmesinin mümkün olabileceği ve bunun farklı içtihatlara yol açabileceği değerlendirildi.
MEVCUT NAFAKALAR OTOMATİK OLARAK KALKMIYOR
Kararın ardından en çok merak edilen konulardan biri mevcut nafakaların durumu oldu.
Kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermeyecek. 30 Haziran 2027’ye kadar mevcut sistem uygulanmaya devam edecek.
Düzenleme yalnızca yoksulluk nafakasını ilgilendiriyor. Çocuklar için ödenen iştirak nafakası ile tedbir nafakası karar kapsamında bulunmuyor.
NAFAKANIN SONA ERDİĞİ DURUMLAR DEĞİŞMEDİ
Mevcut düzenlemeye göre yoksulluk nafakası; nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi, taraflardan birinin hayatını kaybetmesi, nafaka alan kişinin başka biriyle fiilen birlikte yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi gibi durumlarda sona erebiliyor.
TBMM Adalet Komisyonu Üyesi ve AK Parti İstanbul Milletvekili Şengül Karslı da kararın mevcut nafakaların otomatik olarak ortadan kalkması anlamına gelmediğini belirtti.
Karslı, “Bu karar, nafakanın ortadan kalktığı anlamına asla gelmiyor. Mevcut davalarda ve görülecek davalarda herhangi bir değişiklik olmayacak. Nafakalar iptal edilmeyecek, birikmiş borçlar silinmeyecek, icralara da olumsuz etkisi olmayacak.” ifadelerini kullandı.
SÜRESİZ NAFAKA DÜZENLEMESİ 1988'DEN BERİ UYGULANIYOR
Süresiz nafaka uygulaması, 1988 yılında eski Medeni Kanun’daki bir yıllık sınırın kaldırılmasıyla başladı. Düzenleme, 2001 yılında yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda da korundu.
Anayasa Mahkemesi ise 2012 yılında yapılan benzer bir itirazı sosyal devlet ilkesi kapsamında 17’ye 1 oyla reddetmişti.
Yeni kararla birlikte süresiz nafaka uygulamasına ilişkin hukuki çerçevede önemli bir değişiklik süreci başlamış oldu.
