Karadeniz Bölgesi’nde, özellikle kent merkezleri ve vahşi depolama alanlarında sayıları hızla artan martı popülasyonu, bölge ekosistemine ve kent yaşamına ciddi zararlar veriyor. Savunmasız küçük kuş türlerinin azalmasına yol açan bu durum, mahalle sakinlerini de gürültü ve çevre kirliliği nedeniyle mağdur ediyor.
Uzmanlar, iyi niyetle dışarı bırakılan yemek artıklarının ve açık çöplerin martıları şehirlerin yeni yırtıcı canlıları haline getirdiğine dikkat çekiyor. Ötücü kuşları avlayan, gürültüsüyle uyku düzenini bozan ve bulaşıcı hastalık riski taşıyan martılara karşı acil önlem alınması gerektiği vurgulanıyor.
"CİDDİ BİR ARTIŞ VAR"
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Yaban Hayatı Ekolojisi ve Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Şağdan Başkaya, martı sayısındaki artışın son 30 yıldır aralıksız sürdüğünü belirtti. Türkiye genelinde çöp sorununun henüz tam olarak çözülemediğini hatırlatan Başkaya, sokaklara ve çöplerin kenarına bırakılan yiyeceklerin istenmeyen türlerin çoğalmasına zemin hazırladığını ifade etti.
Sokaklarda yapılan kontrolsüz beslemelerin yaban hayatının dengesini bozduğunu belirten Başkaya, "Martıya simit vermekten, güvercine yem atmaya kadar yaban hayatına bu şekilde müdahale etmemiz gerekiyor. Çok sembolik ve belirli yerlerde yemleme yapılabilir ama bu da yaban hayatı uzmanlarının gözetiminde olmalıdır. Her yerde, her sitede, her çöpün kenarında bir besleme alanı var. Bu durumun doğal bir sonucu olarak, kediler, fareler, başıboş köpekler, yaban domuzları hatta ayılara kadar martılar bir yana karga türlerinde bile ciddi bir artış var” dedi.
"DİĞER TÜRLERE ZARAR VERİYORLAR"
Martıların diğer kuş türlerini avlayarak ekosisteme zarar verdiğini ve insan sağlığını tehdit ettiğini kaydeden Prof. Dr. Başkaya, “Kendi cüssesine yakın büyüklükteki başka bir kuşu yutabilen bir hayvandan bahsediyoruz. Koca bir balığı bütün olarak midesine indirebiliyor ve diğer kuşları havada yakalayabiliyor. Gaga darbesiyle düşürüp yiyebiliyor. Ötücü kuşların sayısı oldukça azaldı. Atmacayı arar olduk. Yaban hayatına zarar veren martıyı bizler ellerimizle besliyoruz. Geceleri ötüyorlar, sabahları da insanlar martı sesine uyanıyor. Horozdan ve inekten vazgeçtik istenmeyen türleri besler olduk. Çöplükten beslenen martı, araç camlarına pisliyor ve dışkısı etrafa yayılıyor. Bu durumlar, insanlara bakteri, parazit ve virüs olarak geri dönüyor. Bu zararları, makalelerden okuyor ve görüyoruz” diye konuştu.
"ARTAN POPÜLASYONA MÜDAHALE EDİLMELİDİR"
Kontrolsüz çoğalan popülasyonun dengelenmesi gerektiğine işaret eden Başkaya, “Martı sayısı da popülasyonu da kontrol altına alınmalıdır. Dünya ne yapıyorsa en azından bizlerin de onu yapması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Sorunun çözümü için ilk olarak vatandaşların yem vermeyi kesmesi gerektiğini dile getiren Başkaya, “Biz onlara iyilik yapıyoruz diye düşünmeyin, herkeste vicdan var. Kimse yok olmasını istemiyor. Martı popülasyonunun belli bir düzeye kontrollü şekilde indirilmesi gerekiyor. İnsanlar besleme yapmasın, yaban hayatı uzmanları müdahalesini yapsın. Çöp kapaklarını kapalı tutmalı, ev artıklarını çöpün kenarına bırakmamalıyız. Bunlardan vazgeçersek sorun büyük ölçüde çözülecektir. Yine de azalmıyorsa, martı popülasyonuna direkt müdahale edilmesi, avlanması yolu da mevcuttur” diye konuştu.
KENT SAKİNLERİ DE RAHATSIZ
Şehir merkezinde yaşayan vatandaşlar da artan martı sayısından ve gürültüden şikayetçi. Mahalle aralarına kadar inen martılar yüzünden evlerinde pencerelerini açamadıklarını belirten kent sakinleri, çevre kirliliği ve hijyen sorunlarına dikkat çekiyor.
Mahalle sakini Çiğdem Yarıcı, “Özellikle bu yıl çok fazla martı var. Önceden deniz kenarlarında yaygın olarak görürdük fakat bu sene nedendir bilinmez artmışlar. Evlerimizde sesten ve hijyen açısından mağduruz. Önceden korkarlardı, artık korkmuyorlar. Evlerimizde pencere açamaz olduk. Denize yakın oturmuyorum ama bu yıl mahallemde çok fazla var. Kirlilikten ve gece gündüz oluşan sesten ötürü rahatsız oluyorum” ifadelerini kullandı.
"MARTILAR HER YERDELER"
Artışın sokaklardaki yiyecek atıklarından kaynaklandığını vurgulayan Belgin Müzennet, “Martılar her yerdeler. Bu durumu çevre kirliliğine bağlıyorum çünkü yiyecek bir şeyler buldukları için mahallelerde çoğaldılar. Artmış durumdalar ve geceleri de çok rahatsız ediyorlar. Sesleri çok yüksek tabii hayvanlar sonuçta ses çıkaracaklardır. Sokaklar pek yıkanmıyor ve yiyecek atıkları kalıyor bu yüzden arttıklarını düşünüyorum” dedi.
Soner Yılmaz ise gürültünün yaşam kalitesini düşürdüğünü belirterek, “Gerçekten geçen yıllara göre fazla bir popülasyon var. İnsanların rahatsız olması da doğal. Hastası ve yaşlısı olan oluyor” diye konuştu.
