Trabzon'da istinat duvarı faciasından sonra uzmanlar uyardı “Riskli yapıların tamamı incelenmeli”
Trabzon’un Ortahisar ilçesi Karşıyaka Mahallesi’nde daha önce kısmi göçme meydana gelen yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki taş istinat duvarında, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi tarafından heyelan bölgesinde detaylı teknik inceleme yapıldı.
Trabzon’un Ortahisar ilçesi Karşıyaka Mahallesi 1815 ada 8 parselde bulunan bir sitenin arka bahçe kısmında yer alan yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki taş istinat duvarında 21.06.2026 tarihinde kısmi toptan göçme meydana gelmişti. Olayda can kaybı veya yaralanma yaşanmazken, bölgede yapılan ilk tespitlerde yapım tekniği ve mühendislik açısından ciddi eksiklikler bulunduğu yönünde değerlendirmeler yapılmıştı.
Heyelan bölgesinde kapsamlı teknik inceleme
Olayın ardından TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi tarafından bölgede yerinde teknik inceleme gerçekleştirildi. İncelemenin, yapının bulunduğu alanın heyelan riski taşıyan bir zemin üzerinde yer alması nedeniyle detaylı şekilde yapıldığı bildirildi.
Sahada hem çöken bölüm hem de yapının genel durumu incelenirken, zemin özellikleri, su hareketleri ve yapının stabilitesi mühendislik açısından değerlendirildi.
Yapısal nedenler detaylı şekilde ele alındı
İncelemelerde çökme nedenlerine ilişkin teknik değerlendirmeler ayrıntılı olarak paylaşıldı.
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Tiryaki tarafından yapılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
“21.06.2026 tarihin de Trabzon İli, Ortahisar İlçesi, Karşıkaya Mahallesi 1815 ada, 8 parselde bulunan sitenin arka bahçe kısmında yer alan yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki taş istinat duvarında kısmi toptan göçme meydana gelmiştir. Olay anında can kaybı veya yaralanma yaşanmamış olması en büyük tesellimizdir. Bu talihsiz olayın yaşandığı bölgede yapılan gözlemler ve araştırmalar sonucu, yapım teknikleri açısından ciddi ihmallerin olduğunu gözlemlenmiştir.”
Açıklamada çökme nedenlerine ilişkin teknik başlıklar da detaylandırıldı.
Malzeme, drenaj ve geometrik yetersizlik vurgusu
Tiryaki’nin açıklamasında çökme nedenleri şu şekilde sıralandı:
“1. Malzeme ve İşçilik Kusurları: Duvarın yapım aşamasında taş blokları birbirine bağlaması gereken çimento harcının kalitesiz olduğu, beklenen mukavemeti göstermediği değerlendirilmiştir. Yapı, monolitik (bütüncül) mukavemetini kaybederek dağılmıştır.”
“2. Drenaj Sisteminin Eksikliği: Bölgenin yoğun yağış alan iklim yapısı bilinmesine rağmen, duvarın arkasında biriken sızıntı sularını tahliye etmek amacıyla yapılan ‘barbakan’ adı verilen tahliye delikleri olmasına rağmen duvar arkasında kullanılan dolgu malzemesinin yanlış seçimi, barbakanları tıkayarak tamamen işlemez hale getirmiştir. Suyun ortamdan uzaklaştıramaması sonucunda duvar arkasındaki hidrostatik basınç, zeminin oluşturduğu itki kuvvetinde artışa neden olmuş ve böylece duvara gelen yüklerin arttması nedeni ile duvarın göçmesi kaçınılmaz olmuştur.”
“3. Proje Dışında Yapının Boyutlandırılması: 12 metre yükseklikteki bir istinat yapısının, geoteknik mühendisliği kurallarına göre geniş bir taban oturumuna ve yukarıya doğru daralan bir tasarıma sahip olması gerekir. Gerçekleştirilen arazi incelemeleri neticesinde yerinde yapılmış bu yükseklikteki taş istinat duvar kesitinin gereken asgari geometrik boyutların çok gerisinde kaldığı gözlemlenmiştir. Yapıya gelen aktif toprak basıncı, hidrostatik yükleri karşılamada yetersiz olduğu ve taşıma kapasitesi sınır değerlerinin aşılmasına sonrası duvarın göçesine neden olduğu değerlendirilmektedir.”
“4. Denetim Eksikliği: Bu büyüklükteki bir yapının inşaat sürecinde teknik denetim mekanizmasının yetersiz kaldığı, şantiye aşamasında gerekli kontrollerin daha hassas yapılması gerçekliği aşikardır.”
“5. Araç Yolu İnşaasındaki Eksiklikler: Mevcut taş istinat duvarının üst kotu hizasından başlayan imar yolu, barındırdığı araç trafiği nedeniyle yapıya ek dinamik ve statik sürşarj yükleri etkilemektedir. Söz konusu trafik yükleri, duvarın statik ve stabilite hesaplarında muhakkak dikkate alınmalıdır. Ayrıca, yol yüzey sularının duvara sirayet etmesini önlemek adına gerekli altyapı ve drenaj sistemlerinin tesisi zorunludur. Saha incelemelerinde, yol imalatı esnasında herhangi bir drenaj altyapısının oluşturulmadığı tespit edilmiştir. Bu eksiklik, zemin arkasındaki hidrostatik basıncı artırarak istinat yapısına gelen aktif toprak itkisini kritik seviyelere ulaştıran temel unsurlardan biridir.”
“Riskli yapıların tamamı incelenmeli” çağrısı
Açıklamanın devamında genel değerlendirmelere de yer verildi. Tiryaki, mühendislik standartlarından uzak yapıların ciddi risk oluşturduğunu belirtti.
“TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi olarak, bu tarz problemlerin tekrar etmemesi adına bölgemizdeki tüm taş duvar istinat yapılarının acilen kamusal bir taramadan geçirilmesini ve denetim mekanizmalarının hiçbir taviz verilmeden uygulanmasını gerektirmektedir.” ifadelerini kullandı.
Ayrıca taş istinat duvarlarının zemin itkisini kendi ağırlığıyla karşılayan masif yapılar olduğu hatırlatılarak, özellikle eğimli ve yüksek kot farkı bulunan alanlarda doğru mühendislik, drenaj ve denetimin zorunlu olduğu vurgulandı.
