Trabzon’da geliştirildi: Deprem ve heyelan riskini erken tespit edecek

Gümüşhane Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Jeodezi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Sefa Yalvaç, zemin hareketlerini izleyerek riskli alanları erken aşamada belirleyebilen bir platform geliştirdi. “DefoSense” adı verilen sistemin, olası afetlere karşı erken uyarı sağlaması amaçlanıyor.

Trabzon Teknokent’te geliştirildi

Prof. Dr. Sefa Yalvaç, yeryüzü deformasyonlarını izleyen ve bu verileri analiz ederek karar destek sağlayan proje için yaklaşık 1 yıl önce Trabzon Teknokent bünyesinde çalışmalara başladı.

Uydu verileri ve yapay zeka kullanılıyor

Platformda Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından sağlanan uydu verileri kullanılıyor. Yapay zeka destekli analizlerle yeryüzündeki deformasyon hareketleri detaylı şekilde inceleniyor.

Erken tespit hedefleniyor

Projenin temel amacının, uydulardan elde edilen verilerle potansiyel deformasyon alanlarını erken aşamada tespit etmek olduğu belirtildi. Bu sayede olası can ve mal kayıplarının önüne geçilmesinin hedeflendiği ifade edildi.

Yalvaç, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

"Bu uydular aynı bölgeyi yaklaşık 12 günlük periyotlarla yeniden gözlemleyerek yüzey değişimlerini santimetre altı hassasiyetle izlemektedir. 2015 yılından günümüze kadar arşivlenen veriler sayesinde herhangi bir bölgenin hem geçmiş deformasyon davranışı hem de güncel durumu analiz edilebilmektedir."

Veri analizi sadeleşiyor

Uydu verilerinin işlenmesinin teknik altyapı ve yüksek hesaplama gücü gerektirdiğini belirten Yalvaç, “DefoSense” platformunun bu süreci kullanıcılar için daha sade hale getirdiğini kaydetti.

Sürekli takip imkanı sağlıyor

Platform kullanıcılarının istedikleri alanı seçerek analiz yapabildiğini belirten Yalvaç, mevcut durumun düzenli olarak takip edilebildiğini söyledi. Yalvaç, “Hem geçmişten günümüze deformasyon hareketlerini inceleyebilmekte hem de 12 günlük güncellenen veriler sayesinde mevcut durum sürekli takip edilebilmektedir.” ifadelerini kullandı.

Risk haritaları oluşturuluyor

Deformasyonların yalnızca çökme değil, yükselme, yatay yer değiştirme, heyelan ve deprem kaynaklı kabuk hareketleri şeklinde de ortaya çıkabildiğini belirten Yalvaç, tüm bu verilerin platformda bütüncül olarak analiz edildiğini ifade etti.

Yalvaç, sistemin elde edilen verileri risk haritalarına dönüştürebildiğini belirterek, “Yapay zeka destekli değerlendirme mekanizmaları sayesinde risk seviyesindeki artışlar otomatik olarak tespit edilmektedir.” dedi.