TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Şube Başkanı Hakan Karslı, Trabzon’da planlanan Meydan–Çukurçayır füniküler hattı projesinde zemin etütleri ve güzergâh belirleme sürecine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Karslı, sürecin yalnızca sondaj çalışmalarına dayandırılmasının yeterli olmadığını ifade etti.
“Rapor talep edeli 5 ay geçti”
Karslı, proje tanıtım sürecine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Bu projenin tanıtımına TMMOB Meslek odaları olarak davet edilmiştik ve bende Jeofizik Mühendisleri Odası Şube Başkanı olarak katılmıştım. Nacizane uzun yıllardır da akademik olarak yakın yüzey mühendislik problemlerinin çözümünde jeofizik yöntemlerin nitelikli uygulanması konularında da çalışmaktayım. Feniküler projesinin tanıtım sunum ve konuşmaları sonunda projeye dair soru-cevap ve görüş bölümünde söz alarak, ‘projenin belirtilen güzergahının hangi kriterlere göre yapıldığını ve bu güzergahın zemin etütlerinin yapılıp yapılmadığını sormuştum’. Konuyla ilgili belediyenin sayın danışmanı bana dönerek evet yapıldı ve toplantı bitiminde de yanıma gelerek raporu ileteceğini söyledi. Bende memnuniyet duyacağımı, raporu inceleyip görüş ve önerilerimi kendileri ile ivedilikle paylaşacağımı belirttim. Bir süre rapor gelmeyince, bu konuşmadan 15 gün sonra bir başka toplantıda kendisine raporu beklediğimi ifade etmiştim. Kendisi de gün içinde ileteceğim diyeli yaklaşık 5 ay geçti ve bugün haberlerde zemin etütlerinin başladığını okudum!”
“Sadece sondajla zemin etüdü yapılmaz” eleştirisi
Karslı, zemin etütlerinin yalnızca sondajla sınırlı değerlendirilmesini doğru bulmadığını belirterek şunları söyledi:
“Zemin etütlerinden anlaşılan sadece sondajmıdır? Tabiki, HAYIR! Sondajdan önce ve/veya eş zamanlı yapılması gereken çalışmalar vardır. Bunlar yer yüzeyinden ve çevreye herhangi bir zararı olmayan görüntüleme teknikleri olan sismik, elektrik, yer radarı ve mikrotremör gibi jeofizik mühendisliği yöntemleridir. Tıpkı tıbbi bir değerlendirme sürecinde olduğu gibi; radyolojik tetkikler yapılmadan doğrudan biyopsiye ve/veya ameliyata geçilmez! Yada neresi opere edilecekse o bölümün görüntülenerek belirlenmesi gerekir.”
Meydan bölgesindeki sondaj ve yoğunluk eleştirisi
Karslı, sahadaki uygulamalara ilişkin de değerlendirmelerde bulundu:
“Haberdeki fotoğrafa göre Trabzon Meydan bölgesinin tam göbeğinde, insan hareketliliğinin ve turist yoğunluğunun en fazla olduğu yerde sondaj yapılıyor! Halbuki bu haberde güzergah etütleri kapsamında yüzeyden jeofizik çalışmalarla yeraltının yapısal ve fiziksel özellikleri inceleniyor ve görüntüleri elde ediliyor haberini okumak isterdim! Jeofizik etütlerden sonra elde edilen sonuçlara göre sondaj yerlerinin ve derinlik seviyelerinin belirlenmesi çok daha doğru ve ekonomik bir süreç olurdu!”
Sondaj sayısı ve güzergâhın yeterliliği tartışması
Karslı, projede açıklanan etüt kapsamına ilişkin şu eleştiriyi dile getirdi:
“Haberde ‘Trabzon’da Meydan ile Çukurçayır arasında hayata geçirilecek füniküler hattında ilk adım atıldı. Ön fizibilite kapsamında üç farklı noktada zemin etüt çalışmaları yürütülüyor.’ ifadesine yer verilmiş. Üç farklı noktadan kasıt üç adet sondaj ise, 1542 m'lik bir güzergahın yeraltı yapısal ve fiziksel özelliklerinin tanımlanması için bu son derece yetersizdir!”
Hafif raylı sistem entegrasyonu ve planlama eleştirisi
Karslı, proje tanıtımında gündeme gelen entegrasyon konusuna da değindi:
Tanıtımda füniküler hattının başlangıç noktasının Taksim/Aşıklar Parkı girişi olarak ifade edildiğini, ancak hafif raylı sistem entegrasyonu için hattın meydan yönüne uzatılabileceğinin konuşulduğunu hatırlattı. Karslı, bu durumun planlama açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Derinlik, zemin yapısı ve jeofizik gerekliliği
Karslı, teknik açıdan daha derin analiz yapılması gerektiğini vurguladı:
“Bu tür kazı çalışmaları gerektiren ve yerin belirli derinlik seviyesinde işleyecek olan bir sistem için sadece 30 m derinlik seviyesine kadar jeolojik yapıyı ve özellikleri belirlemek yeterli olmaz! Daha derin en azından 100 m derinlik seviyesine kadar yeraltı jeoloji hakkında bilgi sahibi olunmalıdır. Bu aşamada yine jeofizik çalışmalar gereklidir.”
Genel değerlendirme
Karslı, açıklamasının sonunda sürecin kamuya açık ve teknik açıdan şeffaf yürütülmesi gerektiğini belirterek, projelerin güvenlik ve mühendislik açısından “çok yönlü değerlendirme” ile ele alınmasının zorunlu olduğunu ifade etti. Ayrıca, bu tür çalışmaları çoğunlukla basından takip ettiklerini söyleyerek sürece dair bilgilendirmenin yetersiz olduğunu da vurguladı.
