Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen “Trabzon Sokakları: Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları” söyleşisinde, kentin geçmişten günümüze uzanan sokak hikâyeleri ele alındı. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sonay Çevik’in konuk olduğu program, Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi.
Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Daire Başkanlığının düzenlediği söyleşiye akademisyenler, öğrenciler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katıldı. Programın sunuculuğunu ise KTÜ Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nilhan Vural üstlendi.
Daha önce Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları tarafından yayımlanan “Trabzon Sokakları: Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları” kitabının yazarı Çevik, çalışmasının ortaya çıkış sürecini anlatarak Trabzon’un sokaklarının mimari ve sosyal özelliklerine dikkat çekti.
“SOKAKLARI EVİMİZİN BİR UZANTISI OLARAK GÖRÜYORUZ”
Trabzon sokaklarını farklı kılan özelliklere değinen Prof. Dr. Sonay Çevik, sokakların yalnızca bir yerden başka bir yere ulaşmayı sağlayan alanlar olmadığını belirtti.
Çevik, “Bizdeki sokaklar farklıdır, sokak bizim evimizdir. Konuştuğumuz insanlar sokakları evlerinin bahçelerinin bir uzantısı olarak görüyor” ifadelerini kullandı.
Trabzon’un geleneksel kent yapısında sokakların komşuluk ilişkileri, bahçeler ve günlük yaşamla bütünleştiğini anlatan Çevik, yol ile sokak arasındaki farka da dikkat çekti. Sokağın insanları bir yere ulaştırırken aynı zamanda farklı noktalara uğrattığını ve sosyal ilişkilerin kurulmasına imkân sağladığını ifade etti.
TRABZON’UN “L” TİPİ SOKAKLARI DİKKAT ÇEKİYOR
Kitap çalışması kapsamında sokakları farklı özelliklerine göre sınıflandırdıklarını belirten Çevik, sokakları sürekli sokaklar ve çıkmaz sokaklar olarak ikiye ayırdıklarını, daha sonra düz, eğri ve merdivenli olmak üzere üç grupta incelediklerini anlattı.
Trabzon’da farklı kentlerde görülmeyen sokak biçimlerinin de bulunduğunu ifade eden Çevik, özellikle “L” tipi sokakların kentin kendine özgü yapısını ortaya koyduğunu belirtti.
“TRABZON’UN KENDİNE HAS BİR KARAKTERİ VAR”
Kitabını hazırlarken ilçe ilçe sokak sakinleriyle yüz yüze görüştüğünü anlatan Çevik, mahalle sakinlerinin aktardığı hikâyeleri çalışmasına dahil ettiğini söyledi. Görüşmelerden elde edilen bilgiler doğrultusunda evler ve sokaklarla ilgili çizimler ve krokiler de hazırladığını belirtti.
Trabzon’un tarihi, topoğrafyası ve denizle ilişkisinin sokakların biçimlenmesinde etkili olduğunu dile getiren Çevik, şu ifadeleri kullandı:
“Trabzon’un kendine has bir karakteri var. Tarihi karakteri, öyküsü var, bununla beraber topoğrafya sokaklarımıza etki ediyor. İster Çarşı Mahallemizdeki ulaşımı sağlayan yatay sokaklarımız ister se dikey sokaklarımız topoğrafyanın sonucu meydana gelen sokaklarımızdır. Bir de tabiki deniz… Ne denir, ‘Bayır aşağı git, denizi bulursun’. Trabzon’da hiç kaybolmazsınız.”
YEŞİL, ÇEŞMELER VE KOMŞULUK KÜLTÜRÜ ÖN PLANDA
Trabzon sokaklarının mimari ve sosyal özelliklerine de değinen Çevik, yeşil alanların, çeşmelerin, kapı önlerinin ve komşuluk ilişkilerinin kent kültüründe önemli bir yeri olduğunu vurguladı.
Meydancıklardaki hareketlilik, binalardaki çıkmalar ve cumbalar, kullanılan malzemeler, dokular ve renklerin Trabzon’un sokaklarını farklılaştıran unsurlar arasında bulunduğunu belirten Çevik, sokaklarda yeşil rengin ağırlıklı olarak kullanıldığını ifade etti.
Söyleşinin sonunda katılımcıların sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Sonay Çevik, kitabını imzalayarak katılımcılara hediye etti.
