Karadeniz'de Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın etkisi deniz ticaretine giderek daha fazla yansıyor. Son haftalarda ticari gemilere yönelik saldırıların artması, bölgedeki limanların ve deniz ulaşım hatlarının güvenliğini yeniden gündeme taşıdı.
Ekim ayında NATO üyesi Romanya ve Bulgaristan yakınlarında çok sayıda ticari gemi saldırıya uğradı. Bir Yunan konteyner gemisi ise Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde deniz dronlarıyla vurularak battı.
Yaşanan gelişmeler üzerine NATO, Karadeniz'deki doğu kanadını güçlendirmek amacıyla deniz karakol uçakları, radar sistemleri ve insansız hava araçları konuşlandıracağını açıkladı.
Saldırıların artması yalnızca Romanya ve Bulgaristan'ı değil, Karadeniz üzerinden ticaret yapan ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. Bu noktada Türkiye'nin Karadeniz kıyısındaki önemli ticaret merkezlerinden Trabzon da gündeme geliyor.
KARADENİZ'DEKİ GERİLİM TRABZON'U NEDEN İLGİLENDİRİYOR?
Trabzon'un Karadeniz'e açılan önemli ticaret kapılarından biri olması, bölgedeki deniz güvenliğini kent açısından önemli hale getiriyor. Özellikle Trabzon Limanı üzerinden gerçekleştirilen ticari faaliyetler, Karadeniz'deki deniz ulaşımında yaşanabilecek aksamalardan etkilenme potansiyeli taşıyor.
Gemi saldırılarının artması, deniz taşımacılığında güvenlik önlemlerinin artırılması ve sigorta maliyetlerinin yükselmesi gibi sonuçlar doğurabilir. Gemilerin güzergâh değiştirmesi veya sefer planlarının yeniden düzenlenmesi de taşıma sürelerini ve lojistik giderlerini etkileyebilir.
TRABZON LİMANI VE İHRACATÇILAR İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Karadeniz'de ticari gemilerin güvenliğinin tartışmaya açılması, Trabzon Limanı'nın da içinde bulunduğu bölgesel deniz taşımacılığını önemli hale getiriyor.
Özellikle Rusya ve diğer Karadeniz ülkeleriyle ticaret yapan işletmeler açısından deniz ulaşımındaki güvenlik koşulları önem taşıyor. Olası rota değişiklikleri, artan sigorta giderleri ve taşımacılık maliyetleri ürünlerin uluslararası pazarlara ulaştırılmasını zorlaştırabilir.
Trabzon ve çevresinde üretilen fındık başta olmak üzere tarımsal ürünlerin ihracatında da lojistik maliyetler önemli bir unsur. Karadeniz'deki gerilimin taşımacılık giderlerine yansıması halinde ihracatçılar ve üreticiler dolaylı olarak etkilenebilir.
SON 6 AYDA 317 GEMİ HEDEF ALINDI
Karadeniz'deki saldırıların boyutu açıklanan verilerle de ortaya çıktı.
Denizcilik güvenlik şirketi Ambrey Analytics'in verilerine göre Rusya ve Ukrayna, mayıs-ekim döneminde Karadeniz ve Azak Denizi'nde toplam 317 ticari ve diğer türde gemiye saldırdı. Önceki altı aylık dönemde saldırıya uğrayan gemi sayısı 74 olarak kaydedilmişti.
Böylece saldırı sayısı dört kattan fazla arttı. Ekim ayında Rusya'nın gemilere yönelik 38, Ukrayna'nın ise 5 saldırı gerçekleştirdiği bildirildi. Saldırılar nedeniyle bazı gemiler battı, mürettebat arasında hayatını kaybedenler ve kaybolanlar oldu.
TAHIL VE PETROL TİCARETİ DE TEHLİKEDE
Karadeniz'deki gemi saldırıları, yalnızca deniz ulaşımını değil, dünya genelindeki gıda ve enerji ticaretini de etkiliyor.
Rusya ve Ukrayna'nın tahıl ve petrol ihracatında kullandığı limanların saldırılardan zarar görmesi, iki ülkeyi alternatif güzergâhlar aramaya yöneltti.
Reuters'ın aktardığı verilere göre Rusya'nın Karadeniz ve Azak Denizi üzerinden yaptığı tahıl ihracatı, eylül ayında 300 bin tona geriledi. Geçen yılın aynı döneminde bu miktar 4 milyon 740 bin tondu.
Ukrayna'nın limanlardan gerçekleştirdiği tahıl ihracatı da geçen yılın eylül ayındaki 2,1 milyon tondan bu yıl 810 bin tona düştü.
Bu gelişmeler, Karadeniz'deki güvenliğin bozulmasının küresel gıda tedariki üzerinde de etkili olabileceğini gösteriyor.
TÜRKİYE'DEN KARADENİZ İÇİN ATEŞKES ÇAĞRISI
Karadeniz'de artan saldırılar Türkiye'nin de gündeminde. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan'ın savunma bakanları, Sofya'da gerçekleştirdikleri toplantıda bölgedeki güvenlik durumunu değerlendirdi.
Türkiye, ticari gemilere yönelik saldırıların önlenmesi gerektiği yönünde Rusya ve Ukrayna'ya uyarıda bulundu. Ankara'nın sınırlı bir deniz ateşkesi önerisi için iki ülkeden yanıt beklediği de bildirildi.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında İstanbul ve Çanakkale boğazlarından savaş gemilerinin geçişini düzenleyen Türkiye, Karadeniz'deki gelişmelerde önemli bir konumda bulunuyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de deniz taşımacılığındaki aksamaların tarımsal üretim ve gıda tedarikinde krize yol açabileceği uyarısında bulundu.
Karadeniz'de devam eden saldırıların nasıl sonuçlanacağı belirsizliğini korurken, bölgenin önemli ticaret merkezlerinden Trabzon açısından da deniz güvenliği ve taşımacılık maliyetleri önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek konular arasında yer alıyor.
