“Trabzon tarihini kamyon kamyon denize dökmeyelim” uyarısı
Trabzon’da Pazarkapı bölgesine ilişkin tartışmalar sürerken, Doğal ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği Başkanı Coşkun Erüz’den dikkat çeken bir açıklama geldi. Erüz, Pazarkapı bölgesi ile ilgili yaptığı değerlendirmede, bölgedeki geçmiş kazı ve dolgu çalışmalarına yönelik eleştirilerde bulundu.
Erüz, Pazarkapı sur içi alanda yer alan ve yaklaşık 8 metreyi bulan toprak tabakanın iş makineleriyle kazılarak dolgu alanına taşındığını ifade etti. Bu süreçte, geçmişe ait yapı ve taşınır eserlerin zarar görmüş olabileceğini belirtti.
Pazarkapı doğu surunda ortaya çıkan anıtsal kapı ile merkez arasında Roma dönemine ait liman yapıları ve şehir kalıntılarının bulunabileceğini ifade eden Erüz, daha eski yerleşim izlerinin de bölgede olabileceğini kaydetti.
"Kazılarak Gülcemal alanına döküldü"
Erüz, tarihi alanların korunması gerektiğini belirterek, “2019 da Pazarkapı birinci dönüşüm alanında, gönümüzden en az 5000 yıllık insanlık eseri yapılar ve kap, kaçak vb. taşınır eşyaları barındıran Pazarkapı sur içi alandaki 8 metreyi bulan toprak tabaka, kato ekskavatör kazı ile 70 milyon yıl önce oluşmuş ana kayaya kadar kazınarak Gülcemal dolgu alanına döküldü. Arkeolojik geçmiş, belki Trabzon şehrinin tarih öncesi ilk insan yerleşim alanı yok oldu.” dedi.
“Yeni kazılarda önce arkeologlar çalışsın”
Yeni yapılacak düzenlemelerde ise aynı sorunun tekrarlanmaması gerektiğini, bölgeye makinelerden önce arkeologların girmesi gerektiğini söyleyen Erüz,
“Büyükşehir belediyemizden umuyoruz ve talep ediyoruz, Pazarkapı sur içinde yapılacak yeni düzenleme ve kazılarda, son dönem tesvilsiz yapılar kaldırıldıktan sonra, lütfen önce arkeologlar jeoradar ve sondaj, kurtarma kazıları yaptıktan sonra nihai plan ve proje yapılsın. Pazarkapı doğu surunda ortaya çıkan anıtsal kapı (5m genişlikte) ile merkez arasında en azından Roma imparatorluğu dönemi liman yapıları ve şehir kalıntıları mevcut. Daha eski yaşam izleri olması da kuvvetle muhtemel. Lütfen Roma kale, liman kazıları konusunda uzman arkeologları görevlendirerek antik liman ve şehri açığa çıkarın. Trabzon tarihi, kültür ve turizminde çığır açın.” ifadelerine yer verdi.
"Tarih geri getirilemez"
Erüz, oluşturulan hasarın geri dönülemez kayıplara yol açtığına vurgu yaparak, “Yeni bina her zaman ve her yerde yapılır. Tarih ve tarihi eser, arkeolojik alan yok olunca bir daha geri getirilemez. 5-6000 yıllık şehir tarihi, dünyanın en eski ve yaşam devam eden nadir kaleli liman kentlerinden birisi olan Trabzon'un tarihini lütfen daha fazla, kamyon kamyon denize dökmeyelim. Başka Trabzon yok.” şeklinde açıkladı.
