Trabzon’da kira, mutfak masrafı ve ulaşım giderleri, hane bütçesinin büyük bölümünü tüketiyor. Maaşını alan vatandaş, temel ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra ayın geri kalanını nasıl geçireceğini hesaplamak zorunda kalıyor. Veriler, geçim sıkıntısının yalnızca gelir miktarıyla değil, temel ihtiyaçların bütçedeki payıyla da yakından ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
HARCAMALARIN YÜZDE 67,1’İ TEMEL İHTİYAÇLARA GİDİYOR
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2023-2025 dönemini kapsayan verilerine göre Doğu Karadeniz’de hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 67,1’i konut ve kira, gıda ve ulaştırma kalemlerinden oluşuyor. Başka bir ifadeyle, yapılan her 100 liralık harcamanın yaklaşık 67 lirası bu üç temel gider grubuna ayrılıyor.
Konut, beslenme ve ulaşım gibi günlük yaşamın vazgeçilmez ihtiyaçlarının bütçede bu denli yüksek paya sahip olması, diğer harcama kalemleri için ayrılabilecek miktarı da sınırlandırıyor. Eğitimden giyime, sağlıktan sosyal yaşama kadar pek çok ihtiyaç, geriye kalan bütçeyle karşılanmaya çalışılıyor.
BÖLGEDE YOKSULLUK ORANI YÜZDE 19,4
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın (TEPAV) araştırması da bölgedeki ekonomik koşullara ilişkin dikkat çeken veriler sunuyor. Trabzon’un da içinde bulunduğu istatistiki bölgede yoksulluk oranı yüzde 19,4 olarak belirtiliyor.
Bu oran, bölge nüfusunun yaklaşık beşte birinin yoksulluk sınırının altında bulunduğuna işaret ediyor. Temel ihtiyaçların karşılanması için yapılan harcamalar arttıkça hanelerin diğer giderlerini dengelemesi de güçleşiyor.
KİRA GİDERİ YOKSULLUK RİSKİNİ ARTIRIYOR
Barınma maliyetleri, geçim sıkıntısının en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Konut giderleri gelirden düşüldüğünde Türkiye genelinde kiracılardaki yoksulluk oranı yüzde 37,2’ye yükseliyor. Ev sahiplerinde ise bu oran yüzde 20,4 seviyesinde kalıyor.
Veriler, kira ödemelerinin hane bütçesi üzerindeki etkisini ortaya koyuyor. Özellikle gelirinin önemli bir bölümünü kiraya ayırmak zorunda kalan vatandaşlar için gıda, ulaşım ve diğer zorunlu ihtiyaçları karşılamak daha büyük bir bütçe planlaması gerektiriyor.
MAAŞI AY SONUNA YETİŞTİRMEK ZORLAŞIYOR
Trabzon’da geçim meselesi, yalnızca kazanılan paranın miktarıyla sınırlı kalmıyor. Gelirin ne kadarının temel ihtiyaçlara harcandığı da yaşam koşullarını doğrudan etkiliyor. Barınma, beslenme ve işe ulaşım giderleri bütçenin büyük bölümünü oluşturduğunda, ayın geri kalanında ortaya çıkabilecek beklenmedik masrafları karşılamak da zorlaşıyor.
Şehirlerin gelişmesi ve ekonomik faaliyetlerin artması kadar, vatandaşların günlük yaşamlarını sürdürebilmesi de önem taşıyor. Gelir ile zorunlu giderler arasındaki fark daraldıkça geçim hesabı ağırlaşıyor, hanelerin ekonomik hareket alanı ise giderek sınırlanıyor.
Trabzon’da geçim tablosunun ortaya koyduğu temel mesele açık: Hayat pahalılığı karşısında vatandaş, yalnızca parasını nasıl harcayacağını değil, kalan bütçeyle yaşamını nasıl sürdüreceğini de hesaplamak zorunda kalıyor.
