Trabzon’da fındık sezonunun en önemli gündemi yine fiyat ve üreticinin ürününü nasıl satacağı oldu.
Yeni sezon ürününü değerlendirmek isteyen üretici, bir yandan açıklanan fiyatı yetersiz bulurken diğer yandan TMO’nun alım kriterleriyle karşı karşıya kalıyor. Üstelik birçok üreticinin elinde hâlâ geçen yıldan kalan fındık bulunuyor.
Bu tablo, yeni mahsulün piyasaya indiği dönemde üreticinin işini daha da zorlaştırıyor.
10 ÜRETİCİDEN 7’Sİ FINDIĞINI GERİ GÖTÜRÜYOR
Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi’nde gündeme gelen değerlendirmelere göre Araklı’daki TMO alım merkezinde dikkat çeken bir tablo yaşanıyor.
Fındığını satmak için merkeze gelen 10 üreticiden en az 7’sinin ürününü geri götürdüğü ifade edildi.
Bunun temel nedenleri arasında TMO’nun kalite ve randıman kriterleri gösterilirken, özellikle Trabzon ve çevresinde üretilen fındığın belirlenen kriterleri karşılamakta zorlandığı belirtildi.
Bu durum üreticinin önüne yeni bir soru çıkarıyor:
Fındığını TMO’ya satamayan üretici ne yapacak?
“FINDIK BÖLGEDE YOK DENECEK KADAR AZ”
Trabzon’da fındığın randımanı da üreticinin gelirini doğrudan etkileyen başlıklardan biri.
Mecliste yapılan değerlendirmelerde bölgedeki fındığın randımanının çoğunlukla 46-47 seviyelerinde kaldığı ifade edildi.
Bu nedenle üreticinin ilan edilen fiyat üzerinden beklediği geliri elde etmesi her zaman mümkün olmuyor.
Üreticinin maliyetlerinin de dikkate alınması gerektiğine dikkat çekilirken, 240 lira olarak hesaplanan üretim maliyetinin karşısında 250 liralık taban fiyatın yeterli olmadığı görüşü dile getirildi.
GEÇEN YILIN FINDIĞI HÂLÂ BEKLİYOR
Trabzon’da yeni sezonun başlamasıyla birlikte geçen yıldan kalan fındık da yeniden gündeme geldi.
Üreticilerin önemli bir bölümünün elinde hâlâ geçen yılın mahsulünün bulunduğu belirtiliyor.
Bu durum özellikle borç ve ödeme dönemine giren üreticiyi sıkıştırıyor. Çünkü üreticinin bir yandan eski ürününü satması, diğer yandan yeni mahsulünü değerlendirmesi gerekiyor.
Üreticinin önündeki seçenekler ise sınırlı.
TMO’ya satamazsa tüccara yönelmek, bekletmek ya da daha düşük fiyata ürününü elinden çıkarmak zorunda kalıyor.
ÜRETİCİDE FİYAT BASKISI, PİYASADA BÜYÜK FARK
Fındığın üreticiden çıktıktan sonraki fiyatı ile işlenmiş ürünün tüketiciye ulaştığı fiyat arasındaki fark da dikkat çekiyor.
Trabzon’da yapılan değerlendirmelerde, üreticinin fındığını kilogramı 120-130 lira seviyelerinde satabildiği dönemlere dikkat çekilirken, aynı ürünün kavrulmuş ve paketlenmiş olarak çok daha yüksek fiyatlardan tüketiciye ulaştığı örneği verildi.
Uzun Sokak’ta bir esnafın kavrulmuş fındığı 1.500 liraya sattığını aktaran değerlendirmeler, üreticiden tüketiciye uzanan zincirdeki fiyat farkını bir kez daha ortaya koydu.
Bu tablo mecliste oldukça sert bir ifadeyle özetlendi:
“Üretici bir kuruş cebine koymayacak, üretici hariç herkes bu işten para kazanacak.”
TMO TARTIŞMASI YENİDEN ALEVLEDİ
Fındıkta yaşanan sorunların merkezinde TMO’nun piyasadaki rolü de bulunuyor.
Geçmiş yıllarda TMO’nun alım yaparak piyasadaki fiyatı dengelediği hatırlatılırken, kurumun yeniden daha etkin şekilde devreye girmesi gerektiği görüşü öne çıktı.
Yeni Parti Grup Başkanvekili Cüneyit Zorlu, TMO’nun geçmişteki alımlarını hatırlatarak mevcut tabloya tepki gösterdi.
Zorlu, “Toprak Mahsulleri Ofisi, Trabzon ve Karadeniz halkını yolda bırakmıştır. Yarı yolda bırakmıştır” ifadelerini kullandı.
Zorlu ayrıca fındık fiyatlarının bugün büyük ölçüde tüccarın belirlediği bir noktaya geldiğini savunarak, TMO’nun piyasaya girmesi halinde fiyatların daha farklı bir seviyede olabileceğini söyledi.
“ÇAYKUR GİBİ TMO DA FİYATI DENGELESEYDİ…”
Fındık ile çay piyasasını karşılaştıran Zorlu, ÇAYKUR’un piyasadaki düzenleyici rolüne dikkat çekti.
“Toprak Mahsulleri Ofisi işin içine girseydi, ÇAYKUR gibi fiyatlar bugün 250-300 lirada olacaktı” diyen Zorlu, TMO’nun yeniden piyasada etkin olması gerektiğini savundu.
Bu çağrı, Trabzon’da fındık üreticisinin yalnızca fiyat artışı değil, piyasada denge sağlayacak güçlü bir alıcı beklentisi olduğunu da ortaya koydu.
BAŞKAN GENÇ: ÜRETİCİ MAĞDUR OLMAMALI
Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç ise fındık konusunu yakından takip ettiğini belirterek üreticinin mağdur edilmemesi gerektiğini söyledi.
Genç, “Üreticimizin mağdur olmaması lazım” derken, tarımsal desteklerin araziye değil doğrudan üretime verilmesi gerektiğini ifade etti.
“Üretime, üretilene destek vermek lazım. Araziye destek verince bu olmuyor” sözleriyle üretim odaklı destek çağrısı yaptı.
TRABZON’DA ÜRETİCİNİN GÖZÜ TMO’DA
Fındıkta yeni sezonun başlamasıyla birlikte Trabzon’da üreticinin önündeki tablo netleşmeye başladı.
Yüksek maliyet, düşük randıman, geçen yıldan kalan ürün, TMO kriterleri ve fiyat tartışması üreticinin yükünü artırırken, özellikle eylül ve ekim aylarında yapılacak satışlar büyük önem taşıyor.
Üreticinin beklentisi ise açık: Ürününün değerini bulması ve fındık piyasasında üreticiyi koruyacak bir dengenin kurulması.
