Atatürk'ün İnönü’ye Trabzon mektubu ortaya çıktı! “Bu sevgi karşısında kelime bulamıyorum”
Cumhuriyet Arşivi’nde yer alan 1937 tarihli belge, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Trabzon’da karşılaştığı coşkulu kalabalık sonrası dönemin Başbakanı İsmet İnönü’ye kaleme aldığı dikkat çeken mektubu gün yüzüne çıkardı. Atatürk’ün ifadeleri, Trabzon halkının gösterdiği ilgi karşısındaki duygusal yoğunluğu ortaya koydu.
İşte Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Trabzon için yazdığı mektup;
"Bütün bunlar, Şark Vilayetleri Halkımızın gönülden gelen selâm, sevgi ve saygılarını bana sunarken ne kadar mütehassıs olduğumu ifade için kelime bulamadığımdan bunu ifade etmeksizin geçiyorum. Ondan sonra Kahraman Ordumuzun, Vatan ve Milletin her emrine her an âmâde gayet çevik, cesur ve iyi bakımlı bir kuvveti tarafından selâmlandım. Bundan duyduğum zevki ayrıca kaydetmeliyim. Askerlerimizin oldukça uzun cepheleri önünden geçtikten sonra ancak Büyük Kumandanın iltizamı üzerine otomobilime binebildim. Ondan sonra Trabzon, yalnız benim geçtiğim yol üzerinde değil, o yola kavuşan bütün yollar görünebildikleri uzunluklarınca halk tarafından kadın erkek dolu bir manzara ve heyecan ve alkış tufanı halinde görülmekte idi. Bu kadar saygı ve sevgi ve bağlılık ifade eden millî heyecan karşısında bir nâçiz kalbin durmaması, yine o millî heyecanın verdiği kuvvet sayesinde ancak mümkün olabilmiştir. Trabzon Hususî İdaresinin bana kıymetli bir hediyesi olan köşküne geldim. Orada da beni yalnız bırakmadılar. Her türlü yüksek misafirperverlik timsali ile karşılaştım. Çok rahat ve huzur içinde geceyi geçirdim. Bu günkü Cuma günü Umumî Müfettiş Tahsin Uzer’in tertip ettiği muvafık programı takip ettim. Vilâyet makamını, Cumhuriyet Halk Partisi Merkezini, Umumî Müfettişlik Makamını, Halkevini, Belediyeyi, Kumandanlık makamını, askerî garnizonu ziyaret ettim. Bu makamların her birinde karşılaştığım heyetler bana, sana, Cumhuriyet Hükûmetine ve bütün Türk Milletine ister istemez gurur ve azamet, kuvvet ve heyecan verecek yüksek kıymette ve fazilette idiler. Belediye dairesinde, kendi muhabbetkâr arzuları ile halk içine girmiş olan Devletler konsolosları da bulunuyordu. Onları da görmekle ayrıca memnun olduğumu zikretmeliyim. Beni tekrar bir daha heyecana düşüren şey, Kumandanlık dairesinden ayrılırken halkın heyecan ve tezahürünün oradan sonra gittiğim yere kadar devam edişidir. Son ziyaretgâhım, Trabzon’un askerî garnizonu oldu. Garnizonda kıymetli Kumandanlar tarafından bana takdim edilen Trabzon askerî kuvvetlerimizle açık alanda karşı karşıya bulunduğumuz dakikada duyduğum zevki tarif edemem.
Üçüncü Sayfa
O kadar ki derhal askerlik duygularım uyandı ve onlara bulundukları dar alanda benim ve benimle beraber bulunan zatların memnuniyetini mucip olacak manzara gösteren ufak bir tatbikat yaptırmaktan kendimi alamadım. Orada da gördüklerimden çok memnun oldum. Kumandanları tebrik ettim. İstanbul’daki görüşümü de bildirmiştim. Onun gibi, Şarkın bu önemli ve geniş bölgesinde yüksek kumandayı elinde tutan kıymetli Orgeneral Kâzım Orbay’dan ve kendisiyle beraber burada bulunan Kolordu Kumandanı Muzaffer Ergüder’den ve kendisine fiilen tatbikat yaptırmış olduğum Albay Nuri Berköz’den ve bütün Şark Ordusu kumandan, subay ve eratından çok memnun kaldığımı Mareşale bildirmenizi ve Mareşalin de kendilerini tebrik ve takdir etmelerini arzu ettiğimi bildiririm.
Şimdi bu dakikada Trabzon Atatürk Köşkü’nde bulunurken bütün Şark Vilâyetleri Türk mümessiller heyetleri ile beraber geçirmekte olduğumuz samimi hayatın Devlet, Hükûmet ve Millet iştirakinin en yüksek numunesini görmekte olduğumu söylersem buna ne kadar sevineceğinizi ve benim bu derin sevincimi bütün memleket ve millete senin ağzından ne kadar iyi söylenebileceğini takdir ederek gözlerinizden muhabbetle öperim.
K. Atatürk"
