Akyazı Stadı ve Şehir Hastanesi'nde kayma var mı? 2 yıl uydudan izlendi! İşte sonuç

Trabzon’da son dönemde kamuoyunda sıkça tartışılan dolgu alanları, zemin hareketleri, Akyazı Stadyumu çevresi, şehir hastanesi bölgesi ve Moloz mevkiiyle ilgili dikkat çeken bilimsel veriler ortaya çıktı. Gümüşhane Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Jeodezi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Sefa Yalvaç, Avrupa Uzay Ajansı’nın Sentinel uydu verileriyle çalışan ve Trabzon Teknokent bünyesinde geliştirilen yerli deformasyon analiz platformu DefoSense üzerinden Trabzon’daki bazı bölgeleri değerlendirdi. Yalvaç, Haber61’e yaptığı açıklamalarda Akyazı Stadyumu çevresi, şehir hastanesi alanı ve Moloz bölgesindeki zemin hareketlerine ilişkin uydu tabanlı analiz sonuçlarını paylaştı.

AKYAZI STADYUMU VE ÇEVRESİ UYDUYLA İNCELENDİ
Prof. Dr. Sefa Yalvaç’ın değerlendirdiği ilk bölgelerden biri Akyazı Stadyumu ve şehir hastanesi çevresi oldu. Yalvaç, Akyazı bölgesinde 2024 yılı Ocak ayından 2026 yılı Nisan ayına kadar olan yaklaşık 2,5 yıllık süreci kapsayan uydu verilerinin incelendiğini belirtti. Bu süreçte toplam 28 uydu görüntüsünün analiz edildiğini ifade eden Yalvaç, stadyum ve çevresinden çok sayıda geri yansıma noktası elde edildiğini söyledi. Uydu radar verileri üzerinden yapılan analizlerde bölgedeki deformasyon değerlerinin oldukça düşük seviyede kaldığını belirten Yalvaç, stadyum çevresinde ölçülen hareketlerin sistemin hassasiyet sınırları içerisinde olduğunu kaydetti.

“AKYAZI STADYUMU’NDA DEFORMASYON GÖZLENMİYOR”
Prof. Dr. Yalvaç, Akyazı Stadyumu ve çevresine ilişkin en net değerlendirmesini yaparak, mevcut verilerle bölgede çökme ya da kayda değer deformasyon olduğunu söylemenin mümkün olmadığını ifade etti. Yalvaç, “Stadyum ve çevresinde son 2.25-2.5 yıllık süreç için herhangi bir hareket oluşmamış görünüyor. Bu noktada stadyumda deformasyon var denilemez. Kesinlikle bu verilerle stadyumda çökme var diyemeyiz. Deformasyon haritasındaki genel görünümün stabil alan karakteri olan sarı renkte görünüyor. Bu da sıfıra yakın, stabil alan anlamına geliyor. Hafif kızarmalar 3-4 milimetre seviyesinde. Bunlar da zaten sistemin hata sınırları içinde” ifadelerini kullandı.

“STAT BÖLGESİNDE ÇÖKME VAR DİYEMEZSİNİZ”
Yalvaç, Akyazı bölgesiyle ilgili kamuoyunda zaman zaman dile getirilen iddialara ilişkin de net konuştu. Son 2,5 yıllık uydu verilerinin bilimsel bir ölçüm sunduğunu vurgulayan Yalvaç, “Trabzon’daki stat ve çevresinde son 2.5 yıllık süreç için sizi temin ederim ki bir deformasyon gözlenmemekte. Kimse bu verilerle stat çöküyor diyemez. Burada bir çökme var diyemez” açıklamasında bulundu. Yalvaç, Akyazı bölgesinde geçmiş dönemde bazı oturmalar yaşanmış olabileceğini ancak mevcut verilerin son 2,5 yıllık dönemi gösterdiğini belirterek, “Yapıldığında çökmüş olabilir, o dönem daha geniş bir veri setiyle ayrıca incelenmesi gerekir. Ancak önemli olan mevcut durumsa, son 2.25 yıllık süreçte stadyum ve çevresinde kayda değer deformasyon yok. Eğer geçmişte bir oturma olmuşsa bile bu süreçte durmuş görünüyor” dedi.

ŞEHİR HASTANESİ ALANI İÇİN TEKNİK UYARI
Akyazı bölgesinde yer alan şehir hastanesi alanıyla ilgili ise farklı bir teknik durum ortaya çıktı. Prof. Dr. Yalvaç, şehir hastanesi alanının uzun süredir inşaat halinde olması nedeniyle uydu tabanlı InSAR yöntemiyle bu bölgede sağlıklı ve kesin deformasyon analizi yapmanın zor olduğunu söyledi. Yalvaç, inşaat alanlarında yüzeyin sürekli değiştiğini belirterek şu ifadeleri kullandı: “Hastane bölgesi inşaat halinde olduğundan sürekli bir yerden bir yere toprak gönderiliyor, hafriyat yapılıyor, bina yükseliyor, çatıda işlemler oluyor. Yüzey değiştiği için geri yansıma noktaları kayboluyor. Bu nedenle hastane bölgesinde yüzey stabil hale geçmeden InSAR yöntemiyle burada çökme olup olmadığını araştıramayız.”

MOLOZ BÖLGESİNDE GENEL STABİLİTE, BAZI NOKTALARDA LOKAL OTURMA
Trabzon’da kamuoyunda tartışılan bir diğer bölge olan Moloz mevkii de DefoSense üzerinden analiz edildi. Prof. Dr. Yalvaç, Moloz bölgesinde de 2024 yılı Ocak ayından 2026 yılı Nisan ayı sonuna kadar olan yaklaşık 2,5 yıllık verilerin incelendiğini söyledi. Analiz sonuçlarına göre Moloz bölgesinin genelinde yaygın ve büyük ölçekli bir deformasyon tespit edilmediğini belirten Yalvaç, buna karşın bazı lokal noktalarda milimetrik seviyede oturmalar gözlendiğini ifade etti. Yalvaç, “Moloz bölgesinde genel olarak stabil alanlar var. Dağ etekleri, yollar ve üzerinde statik yük olmayan bölgeler çoğunlukla stabil görünüyor. Ancak bazı lokal noktalarda oturmalar gözlemledik” dedi.

CAMİ ÇEVRESİNDE YILLIK 5-7 MİLİMETRELİK OTURMA
Moloz bölgesinde özellikle cami çevresinde bazı oturmalar görüldüğünü aktaran Yalvaç, bu hareketlerin yıllık yaklaşık 5-7 milimetre seviyelerinde olduğunu söyledi. Yalvaç, “Caminin üzerinde ve çevresinde yıllık hızı 5-6 milimetreye, bazı noktalarda 6-7 milimetreye varan lokal oturmalar mevcut. Ancak bunlar yüksek seviyelerde, yapıyı bozacak ya da çatlak oluşturacak büyüklükte değerler değil” ifadelerini kullandı.

“BEN ZEMİN HAREKETİNİ SÖYLERİM, YAPI SAĞLIĞI AYRI DEĞERLENDİRİLİR”
Prof. Dr. Yalvaç, uydu tabanlı deformasyon analizlerinin bina sağlamlığı testiyle karıştırılmaması gerektiğinin altını çizdi. Kendisinin yer yüzeyindeki hareketleri ölçtüğünü belirten Yalvaç, bu hareketlerin yapıya zarar verip vermeyeceği konusunda nihai değerlendirmenin inşaat mühendisliği uzmanları tarafından yapılması gerektiğini söyledi. Yalvaç, “Ben yer bilimciyim, jeodeziciyim. Yer yüzeyindeki değişiklikleri söyleyebilirim. Ancak 5 milimetrelik yıllık oturma bir yapıya ne kadar zarar verir, bunu inşaat mühendisliği alanında çalışan bir akademisyene danışmak gerekir” dedi.

KIYI ŞERİDİNDE YILLIK 1 SANTİMETREYE VARAN LOKAL HAREKET
Moloz bölgesindeki en dikkat çeken verilerden biri ise kıyı şeridinde tespit edildi. Yalvaç, kıyı şeridinin burun olarak nitelendirilen bölümünde yıllık yaklaşık 10 milimetreye, yani 1 santimetreye varan lokal çökme gözlendiğini açıkladı. Yalvaç, “Özellikle kıyı şeridindeki burun kısmında yıllık hızı 10 milimetreye varan lokal bir çökme bölgesinden bahsedebiliriz. Bu alan bölgesel bir hareket gösteriyor. Kıyı şeridindeki lokal deformasyonların ayrıca takip edilebilir.

TIR GARAJI VE HAL ALANI ÇEVRESİNDE DE OTURMA TESPİT EDİLDİ
Moloz bölgesinde dikkat çeken bir diğer lokal hareketin ise tır garajı ve hal alanı çevresindeki bazı yapılarda görüldüğü belirtildi. Yalvaç, bu bölgedeki bazı binalar üzerinde iki yıllık süreçte yaklaşık 15-16 milimetrelik oturma tespit edildiğini söyledi. Yalvaç, “Bu alanda bazı binalar üzerinde çökme gözleniyor. 2 yılda 15-16 milimetre seviyesinde bir oturma var. Yıllık yaklaşık 7-8 milimetreye denk geliyor. Burada ne olmuş olabilir, ayrıca incelenebilir” dedi.

MOLOZ’DA YOLLAR STABİL GÖRÜNÜYOR
Moloz bölgesinde yollar üzerinde yapılan analizlerde ise belirgin bir çökme görülmedi. Yalvaç, asfalt yüzeylerden güçlü geri yansıma noktaları alındığını ve bu noktalarda deformasyon değerlerinin sıfıra yakın çıktığını söyledi. Yalvaç, “Yollarda çökme yok. Asfalt üzerinde deformasyon bile tespit edilebilir. Burada yollara baktığımızda değerler sıfıra yakın. Yollar stabil görünüyor” dedi.

“ÜZERİNDE STATİK YÜK OLMAYAN ALANLARDA HAREKET YOK”
Moloz bölgesindeki dolgu alanının tamamının aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Yalvaç, özellikle üzerinde statik yük bulunmayan alanların genel olarak stabil olduğunu ifade etti. Yalvaç, “Dolgu alanının tamamına baktığımızda sıfıra yakın alanlar var. Üzerinde statik yük olmayan bölgelerde herhangi bir zemin deformasyonu görülmüyor. Statik yük olan cami ve bazı binalar çevresinde lokal oturmalar var” diye konuştu.

KONYA ÖRNEĞİYLE ANLATTI: “ASIL ÇÖKME BÖYLE OLUR”
Prof. Dr. Sefa Yalvaç, Trabzon’daki milimetrik seviyedeki hareketleri daha anlaşılır hale getirmek için Konya şehir merkezindeki deformasyon örneğini de paylaştı. Doktora tezinin de Konya’daki deformasyon analizleri üzerine olduğunu belirten Yalvaç, Konya’da 2 yıllık süreçte 134-140 milimetreye varan çökmeler tespit ettiklerini söyledi. Yalvaç, “Konya şehir merkezinde 2 yıllık süreçte 134 milimetrelik çökme var. Yıllık hız eksi 71 milimetre. Asıl çökme denilen olay burada oluyor” dedi.

“SPEKÜLASYONA GEREK YOK, VERİ VAR”
DefoSense sisteminin en önemli amaçlarından birinin zemin hareketleriyle ilgili tartışmaları bilimsel veriye dayandırmak olduğunu vurgulayan Yalvaç, ölçüm yapılmadan ortaya atılan iddiaların spekülasyona neden olabileceğini söyledi. Yalvaç, “Artık spekülasyona mahal yok. Burası çöküyor mu, çökmüyor mu diye konuşmak yerine bilimsel veriye bakmak gerekiyor. Sistem bu konuda oldukça tutarlı ve hassas” dedi.

DEFOSENSE TRABZON TEKNOKENT’TE GELİŞTİRİLDİ
Prof. Dr. Sefa Yalvaç, DefoSense’in Trabzon Teknokent bünyesinde geliştirilen yüzde 100 yerli bir proje olduğunu belirtti. Ayrıca Doktora tezinin deformasyon analizi üzerine olduğunu ifade eden Yalvaç, uzun yıllara dayanan akademik birikimini web tabanlı bir otomasyon sistemine dönüştürdüğünü söyledi. DefoSense’in Avrupa Uzay Ajansı’nın Sentinel uydu verilerini kullandığını belirten Yalvaç, sistemin radar sinyallerinin yeryüzünden geri yansımasıyla oluşan genlik ve faz bilgilerini analiz ettiğini söyledi.

Yalvaç, “Bu bir uydunun gönderdiği elektromanyetik dalgaları geri alması ve genlik ile faz bilgileri üzerinden elde edilen deformasyon haritasıdır. Yani yeryüzünde zaman içinde çökme mi var, yükselme mi var, hareket mi var, bunu analiz edebiliyoruz” ifadelerini kullandı. Uydu tabanlı analizlerde hassasiyetin yaklaşık artı eksi 5 milimetre olduğunu ifade eden Yalvaç, bu nedenle çok küçük hareketlerin doğrudan yüksek riskli deformasyon olarak değerlendirilmemesi gerektiğini dile getirdi.