Rize’de çay atıklarının ekonomiye kazandırılması amacıyla başlatılan proje kapsamında çay liflerinden üretilen “çaykopit”, topraksız tarımda kullanılmaya başlandı. ÇAYKUR Çay Araştırma Enstitüsü öncülüğünde yürütülen çalışmalarda, ithal edilen Hindistan cevizi liflerinden elde edilen “kokopit”e yerli alternatif geliştirildi.
Projeye Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi’nden akademisyenler ve bilim insanları da destek verdi. Rize’de Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü bünyesinde oluşturulan özel serada farklı bitki ve tohumlar üzerinde denemeler gerçekleştirildi.
Kabak, fasulye ve domates gibi bitkilerde verimli sonuçlar elde edilirken, “çaykopit” kullanılarak oluşturulan serada domates ve süs bitkilerinden ilk mahsuller alındı.
ÇAY ATIKLARI TARIMDA DEĞERLENDİRİLİYOR
Hindistan cevizi kabuklarının işlenip sıkıştırılmasıyla elde edilen ve yüksek su tutma kapasitesi nedeniyle tarım ile peyzaj uygulamalarında kullanılan kokopite alternatif olarak geliştirilen “çaykopit” ile ithal ürüne olan ihtiyacın azaltılması hedefleniyor.
İlk denemelerde ithal ürünlere kıyasla yüksek verim sağlayan yerli ürünün, hem döviz kaybının önüne geçmesi hem de seracılık sektöründe yeni kullanım alanları oluşturması amaçlanıyor.
ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, çalışmaların sürdürüldüğü serada incelemelerde bulundu.
“ÇALIŞMALARIMIZ NETİCELENDİ”
Çaykopit çalışmalarında üniversitelerde görev yapan akademisyenlerin yanı sıra ÇAYKUR Çay Araştırma Enstitüsü’nün de önemli katkı sunduğunu belirten Alim, şu ifadeleri kullandı:
"Üniversitelerdeki hocalarımızın çalışmaları neticesinde, ana çalışanlardan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün kendi bünyesindeki Çay Araştırma Enstitüsünün çalışmaları sonucunda kokopite karşı bir 'çaykopit' altlığı çalışmalarımız neticelendi. Burada gördüğünüz gibi altlık olarak, farklı farklı altlıklar var. Ama yetişen ürünlere bakıldığı zaman, ‘çaykopit’ ile yetişmiş olan ürünlerin daha sağlıklı, daha olması gereken şekilde yetiştiği göze çarpıyor. Bu anlamda çalışmalar hızlı bir şekilde devam ediyor. İnşallah kokopitin yerini alabilecek, ülke içinden yurt dışına çıkacak olan döviz de engellenmiş olacak. Öncelikle biz kendi ülkemizde kullanılan kokopiti ithal etmeyip kendi yerli ürünlerimizle yola çıktığımızda, zaten ister istemez kendiliğinden yurt dışına da çıkacaktır, ihracatı da yapılacaktır"
“SERACILIK SEKTÖRÜNDE GENİŞ YER BULACAĞINA İNANIYORUM”
Çaykopitin farklı tarım uygulamalarında kullanılabileceğini belirten Alim, ürünün özellikle çiçekçilik ve seracılık sektöründe önemli bir kullanım alanına sahip olacağına inandığını söyledi.
Alim, "Diğer bazı altlıklara karşı çok değerli, sağlıklı bir ürün olduğu ortada. Yani su tutma özelliği yüksek olan liflerden zaten yapılıyor. Bu anlamda tarım sektöründe yerini alacaktır diyoruz. Biliyorsunuz topraksız tarım adı üzerinde; toprağın olmadığı, az olduğu, eksik olan yerlerde veya dikey tarım şeklinde bile değerlendirilebiliyor. İçerisinde sadece domates, çiçek gibi değil; farklı farklı ürünler de yetiştirilebiliyor. Bu anlamda özellikle de çiçekçilik ve seracılık sektöründe geniş bir yer bulacağına inanıyorum" diye konuştu.
“GÜZEL SONUÇLAR ALDIK”
Çay atıklarının değerlendirilmesiyle ilgili çalışmaların ilk olarak bahçede yapılan denemelerle başladığını anlatan Alim, elde edilen sonuçların ardından seradaki çalışmalara ağırlık verdiklerini belirtti.
Alim, "Bu atıkları ben önce bahçeye serdim. Bahçeye serdikten sonra üzerine bazı bitkiler ekmek istedim; ekilen tohumlardan çok güzel sonuçlar ve sağlıklı taze ürünler aldık. Bu şekilde yola çıktık. Daha sonra da farklı bir yerde, bir serada gördüğümüz altlıkları görünce, 'İşte bu kadar dolar karşılığı bunlar alınıyor' gibi söylemler oldu. Onun üzerine çalışmalarımızı hızlandırdık. Yurt dışına giden o dövizleri Türkiye içinde tutmak gibi bir niyetle yola çıktık. Niyetimiz iyiydi, halisti; nihayetinde ise güzel sonuçlar aldık. ‘Çaykopit’le üzerine her ne ekerseniz ekin; yani sadece domates falan değil; biber de olabiliyor, salatalık da olabiliyor, kabak da olabiliyor, farklı çiçekler de olabiliyor. Her türlü şey ilave edilebiliyor" ifadelerini kullandı.
