banner555

10.02.2021, 11:56

Karadeniz yaşanabilir hacminin üçte birinden fazlasını kaybetti!

Karadeniz de, doğrudan atmosferden ve deniz yosunlarının fotosenteziyle kazanılan serbest oksijen miktarı son 60 yıldan bu yana azalmıştır. 

1955 yılında, 140m su derinliğine kadar olan oksijenli yaşam alanı, 2015 yılında 90m ye kadar sığlaşmıştır. 

Denizdeki yaşanabilir alanın yaklaşık yüzde 40 kadar daha daraltılmasının temel nedenleri bölgesel ısınma ve aşırı besin girdisine bağlı olarak gelişen oksijen yetersizliğidir.

Bu sonuç Karadeniz’in ekolojik dengesini bozduğu gibi balıkçılık açısından da büyük ekonomik kayıplara neden olacaktır.

Denizin ısınması (aşağıdaki haritada, turuncu- kırmızı alanlar), Karadeniz’de yakalanan hamsi miktarını da etkiliyor gibi görünüyor. 

1993 ten sonra, Güney Karadeniz’de yakalanan hamsi miktarı, artan deniz suyu sıcaklığı ile birlikte azaldı.

Son günlerde hamsinin daha az çıkması, yağsız, etsiz olması ve büyüyememesi yüzey sularının ısınması, oksijen bakımından fakirleşmesine bağlanabilir. 

Öte yandan denizin oksijensiz derinliklerinde birikmiş ve halen doğal nedenle korunan, H2S zehirli gazın iklim değişiminin bir sonucu olarak yükselerek canlı yaşamını tehdit etme olasılığı vardır. 

Karadeniz yaşanabilir hacminin üçte birisinden fazlasını kaybetti!

KARADENİZİN TUZLULUĞA BAĞLI KATMANLI YAPISI 

Nehirlerin Karadeniz’e taşıdığı daha hafif olan tatlı su, Akdeniz ve Egeden gelen ve boğazlar vasıtasıyla Karadeniz’e dökülen daha ağır tuzlu suyun üzerinde yer alır.

Üstteki daha az yoğun ve oksijen bakımından zengin katmanın batma özelliği olmadığı için beraberindeki oksijen’de derinlere doğru taşıyamaz.

Bu nedenle Karadeniz’de sığ sulardan derin sulara doğru olan dikey bir havalandırma söz konusu olamaz.

Balık türü canlılar da ancak yaklaşık 90-100m derinliğe kadar olan oksijenli üst zonlarda yaşayabilir.

KARADENİZİN MEVSİME BAĞLI SOĞUK ARA KATMANLI YAPISI

Karadeniz’in tuzluluğa bağlı olarak gelişen katmanlı yapısı yanı sıra mevsime bağlı olarak gelişen bir diğer soğuk ara katmanı vardır.

Kışın Avrupa’nın Tuna , Dinyeper ve Dinyester nehirlerinin Karadeniz’e taşıdıkları soğuk sular yüzey sularının bol oksijenli olmasını sağlar. 

Soğuk su ağır olduğundan taşıdığı oksijenle birlikte belirli bir derinliğe kadar batabilir ve bu kısımları havalandırır. 

Daha yoğun olan derindeki tuzlu su soğuk ve oksijenli suyun daha fazla batmasını engelleyerek üstteki daha az tuzlu su ile daha derindeki çok tuzlu su arasında bir soğuk ara katman oluşturur.

Bu ara soğuk ara katman üstteki daha sıcak ve oksijenli katmanı soğutmak için bir vantilatör görevi yapar.

Ancak son 15 yıldan bu yana bölgesel iklim değişimine bağlı olarak oldukça ılıman geçen kış ayları soğuk ara katmanın ısınmasına ve Karadeniz’in ekolojik dengesinin bozulmasına neden olmuştur.

KARADENİZDE HAMSİYE NE OLDU?

Karadeniz yaşanabilir hacminin üçte birisinden fazlasını kaybetti!

Harita: Denizin ısınması (turuncu- kırmızı alanlar), Karadeniz’de yakalanan hamsi miktarını da etkiliyor gibi görünüyor. 1993 ten sonra, Güney Karadeniz’de yakalanan hamsi miktarı, artan deniz suyu sıcaklığı ile birlikte azaldı. 

Bölgesel ısınmaya bağlı olarak, 1982-2015 yılları arasında, Karadeniz’in yüzey sularının en fazla ısınan bölgesi yukarıdaki haritada görüleceği gibi Türkiye’nin Doğu Karadeniz sahili de dahil doğu kısmıdır (kırmızı alanlar).

Son yıllarda hamsinin daha az çıkması, yağsız, etsiz olması ve büyüyememesi yüzey sularının ısınması, oksijen bakımından fakirleşmesine bağlanabilir. 

GELECEĞİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ GEÇMİŞ JEOLOJİK DÖNEMLERDEN ÖĞRENİYORUZ

Karadeniz yaşanabilir hacminin üçte birisinden fazlasını kaybetti!

Resim: Yeryüzündeki iklimi ve yaşam koşullarını belirleyen temel faktörler dünyamızın iç ve dış jeolojik olaylarına bağlı olarak gelişen karbondioksit ve oksijen gazlarının dengesidir.  

Dünyamızın jeolojik evrimine bağlı olarak üzerinde yaşayan tüm canlıların da yaşam koşulları değişmiştir.

Geçmişten bu güne dünyada yaşamış olan tüm organizmaların yüzde 99 dan fazlası yok olmuştur.

Yeni türler sürekli değişen yaşam koşullarına uyum sağlarken eski türlerde yok olmuşlardır.

Son 500 milyon yılda 5 büyük kitlesel yok oluş yaşanmış, ancak her seferinde yeryüzünde hayat ortaya çıkan yeni canlı türleriyle devam etmiştir.

Örneğin, 66 milyon yıl önce, Kretase-Paleojen döneminde yeryüzünden dinazorların yok olması, kuşların, memelilerin hızla çeşitlenip evrimleşmesi için onlara bu dünyada yer açmıştır.

Yeryüzünde jeolojik dönemlerdeki iklim değişimine bağlı yaşam koşulları atmosferdeki oksijen ve karbondioksit gazlarının dengesine bağlı olarak değişmiştir.

Bu gazları kontrol eden en büyük faktör bölgesel ölçekli volkanik faaliyetlerdir.

Günümüzde de bu tür doğal iklim değişimi yaşanıyor olsa da, sanayi devriminden sonra atmosfere salınan karbondioksit gazı miktarının her geçen gün artması küresel ısınma ve iklim değişimini daha da olumsuz bir hale sokmaktadır.

Bu da altıncı kitlesel yok oluş senaryosunun ana çekirdeğini oluşturur. 

Yorumlar (4)
hasan kaya 2 hafta önce
Belediye başkanları bu yazılanlardan haberleri var mı bilmiyorm. Bildiğim , bazı ilçelerin en verimli sulak alanlarının, konut ve yerleşime açmaları. Oysa böyle yerler şehirlerin ihtiyacı olan temiz su ve besin ürünlerinin yetiştirilme alanları olması beklenir. Betonlaşam alanları değil…
Nalan 2 hafta önce
Hocam haritaya göre en sıcak deniz suyu doğu Karadeniz kıyılarımızda olduğuna göre en az oksijen ve hamsinin olması doğal.
ismet 2 hafta önce
sapma samanı birbirine karıştırma hocam. 140 m den yaşam alanının 90 m indiğini kim ölçmüş kimin yayını bildirirmisin
ismet 2 hafta önce
termokilin denen ara tabaka ortalama 40-50 m derinliklerde mevsimsel olarak oluşur. bu ara tabakanın altındaki su sıcaklığı fazla değişmez. balıklar su sıcaklığına göre farklı derinliklerde bulunurlar hamsi sıcak suları seven balıktır. doğu karadeniz ve gürcistana kışın göç etmesi en sıcak deniz suyu bu bölgelerde olduğu içindir
banner531
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 54
2. Beşiktaş 24 51
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Alanyaspor 25 42
6. Hatayspor 25 42
7. Gaziantep FK 25 39
8. Karagümrük 25 37
9. Antalyaspor 25 33
10. Göztepe 25 32
11. Sivasspor 24 31
12. Konyaspor 24 30
13. Malatyaspor 25 30
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 25 27
16. Kayserispor 25 25
17. Erzurumspor 25 25
18. Başakşehir 25 24
19. Denizlispor 25 21
20. Ankaragücü 24 20
21. Gençlerbirliği 24 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. İstanbulspor 23 43
4. Altınordu 23 41
5. Adana Demirspor 23 39
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bandırmaspor 23 31
10. Bursaspor 23 31
11. Ümraniye 23 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemen Belediyespor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 25 59
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 25 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 23 36
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 25 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 25 33
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 25 26
17. Newcastle 25 25
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 25 14
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Real Madrid 24 52
3. Barcelona 24 50
4. Sevilla 23 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 24 31
9. Granada 24 30
10. Athletic Bilbao 23 29
11. Celta de Vigo 24 29
12. Valencia 24 27
13. Osasuna 24 25
14. Cádiz 24 25
15. Getafe 24 24
16. Deportivo Alaves 24 22
17. Eibar 24 21
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 24 19

Gelişmelerden Haberdar Olun

@