Antimon, Kaşif Kozinoğlu'nun ölümüne ilişkin yeniden başlatılan soruşturmada ortaya çıkan adli tıp bulgularının ardından merak edilen maddeler arasında yer aldı. Kozinoğlu'nun mezarından alınan örnekler üzerinde yapılan incelemelerde saç, tırnak, doku ve kemik örneklerinde antimon tespit edildiği, mezar toprağından alınan numunelerde ise aynı maddeye rastlanmadığı bildirildi.

Söz konusu bulguların ardından antimonun ne olduğu, insan sağlığını nasıl etkilediği ve vücuda hangi yollarla girebildiği araştırılmaya başlandı. Doğada bulunan ve sanayinin farklı alanlarında kullanılan antimon, belirli miktarların üzerinde maruziyet durumunda insan sağlığı açısından risk oluşturabilen kimyasal elementlerden biri olarak biliniyor.

Özellikle antimon içeren toz ve dumanın solunması, kirlenmiş yiyecek ve suyun tüketilmesi veya bazı kimyasal bileşiklerle temas edilmesi maruziyet yolları arasında bulunuyor.

ANTİMON NEDİR?

Antimon, kimyasal sembolü Sb, atom numarası 51 olan ve doğada bulunan yarı metal özellikli bir elementtir. Parlak gri renkte görülen bu element, doğada çoğunlukla stibnit adı verilen mineral içerisinde bulunur.

Antimon ve bileşikleri sanayinin farklı alanlarında kullanılmaktadır. Başlıca kullanım alanları arasında kurşun-asit aküler, metal alaşımları, seramik ve cam üretimi, plastik sanayisi ve bazı alev geciktirici malzemeler yer alır.

Antimonun insan sağlığı üzerindeki etkisi, maruz kalınan bileşiğin türüne, miktarına ve maruziyet süresine göre değişir. Özellikle bazı antimon bileşikleri yüksek miktarlarda alındığında toksik etki gösterebilir.

ANTİMON ZEHİRLENMESİ NASIL OLUR?

Antimon zehirlenmesi, kişinin antimon veya antimon bileşiklerine zararlı düzeylerde maruz kalması sonucunda ortaya çıkabilir. Maddenin vücuda girişinde birden fazla yol bulunur.

Antimonun vücuda giriş yolları şunlardır:

• Solunum yoluyla: Antimon içeren tozların, dumanların veya üretim sırasında ortaya çıkan parçacıkların solunması özellikle sanayi çalışanları açısından önemli bir maruziyet yoludur.

• Sindirim yoluyla: Antimonla kirlenmiş yiyecek ve içme suyunun tüketilmesi sonucunda madde sindirim sistemi üzerinden vücuda alınabilir.

• Cilt temasıyla: Antimon içeren bazı bileşiklerle uzun süreli veya yoğun temas maruziyete neden olabilir. Ancak cilt yoluyla emilim, bileşiğin türüne ve koşullara bağlıdır.

Genel nüfusta çevresel maruziyet çoğunlukla yiyecek ve su yoluyla gerçekleşirken, antimonun kullanıldığı iş kollarında solunum yoluyla maruziyet daha önemli hale gelebilir.

ANTİMON ZEHİRLENMESİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Antimon zehirlenmesinin belirtileri, vücuda alınan miktara, antimon bileşiğinin türüne ve maruziyetin ne kadar sürdüğüne göre farklılık gösterebilir.

Yüksek miktarda antimon alınması durumunda özellikle sindirim sistemi üzerinde çeşitli şikayetler ortaya çıkabilir. Uzun süreli maruziyet ise solunum sistemi ve diğer organlar üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir.

Antimon maruziyetinde görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Bulantı ve kusma

• Karın ağrısı

• İshal

• Halsizlik ve genel güçsüzlük

• Solunum yollarında tahriş

• Öksürük ve nefes alma güçlüğü

• Kalp ritminde bozulmalar

• Uzun süreli maruziyette akciğer ve kalp üzerinde olumsuz etkiler

Özellikle yüksek düzeyde maruziyetin kalp ve akciğer sağlığı açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği belirtilmektedir. Ancak bu belirtilerin görülmesi tek başına antimon zehirlenmesi anlamına gelmez. Kesin değerlendirme için tıbbi inceleme ve uygun laboratuvar testleri gerekir.

ANTİMON HANGİ ALANLARDA KULLANILIR?

Antimon, endüstriyel üretimde farklı özelliklerinden dolayı kullanılan elementlerden biridir. Özellikle diğer metallerle oluşturduğu alaşımlar ve bazı bileşiklerinin teknik özellikleri nedeniyle çeşitli sektörlerde tercih edilir.

Antimonun kullanıldığı başlıca alanlar şunlardır:

• Kurşun-asit akü üretimi

• Metal alaşımları ve metal işleme

• Seramik ve cam sanayisi

• Plastik ve tekstil sektöründe kullanılan bazı alev geciktirici bileşikler

• Elektronik ve çeşitli endüstriyel üretim süreçleri

• Bazı özel kimyasal ve tıbbi uygulamalar

Antimonun sanayide kullanılması, bu ürünlerin tamamının insan sağlığı açısından aynı riski taşıdığı anlamına gelmez. Risk, kullanılan bileşiğe ve maruziyet koşullarına göre değişir.

ANTİMON ZEHİRLENMESİ NASIL ANLAŞILIR?

Antimon zehirlenmesinin belirlenmesinde kişinin maruziyet öyküsü, yaşadığı belirtiler ve laboratuvar sonuçları birlikte değerlendirilir.

Tıbbi incelemelerde kan ve idrar gibi biyolojik örnekler üzerinden antimon düzeyleri araştırılabilir. Saç ve tırnak analizleri de belirli durumlarda geçmişteki maruziyetin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Ancak saç veya tırnakta antimon bulunması tek başına zehirlenme tanısı koymak ya da ölüm nedenini belirlemek için yeterli değildir. Ölçüm sonuçlarının kişinin maruziyet öyküsü, örneklerin özellikleri ve diğer adli tıp bulgularıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Antimon maruziyetinden şüphelenilmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşır. Özellikle yoğun kimyasal maruziyet sonrasında kusma, nefes darlığı veya kalp ritmiyle ilgili şikayetler ortaya çıkarsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

KAŞİF KOZİNOĞLU SORUŞTURMASINDA ANTİMON BULGUSU

Eski MİT Asya Bölge Başdanışmanı Kaşif Kozinoğlu'nun 12 Kasım 2011'de Silivri Cezaevi'nde hayatını kaybetmesine ilişkin soruşturmada, 15 yıl sonra mezarı açılarak adli inceleme gerçekleştirildi.

3 Kasım 2026 tarihinde basına yansıyan Adli Tıp raporuna göre, mezardan alınan toplam 36 numune üzerinde inceleme yapıldı. Analizlerde Kozinoğlu'na ait olduğu belirtilen tırnak, saç, doku ve kemik örneklerinde antimon tespit edildi.

Basına yansıyan rapor sonuçlarında antimon miktarları şöyle aktarıldı:

İncelemede yedi ayrı mezar toprağı örneğinde antimon tespit edilmediği bildirildi. Bu bulgular, Kozinoğlu'nun ölümüne ilişkin zehirlenme şüphesini yeniden gündeme getirdi.

Ancak biyolojik örneklerde antimon bulunması, tek başına zehirlenme sonucu ölüm gerçekleştiğini kanıtlamıyor. Maddenin vücuda hangi yolla girdiği ve ölümle bağlantısı konusunda nihai değerlendirme Adli Tıp Kurumu tarafından yapılacak.