Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Malazgirt Zaferi’nin 955. yıl dönümünde yaptığı konuşmada kullandığı “atımızın kuyruğunu bağladık” sözleri dikkat çekti. Erdoğan’ın ifadelerinin ardından Türk tarihinde önemli bir yeri bulunan at kuyruğu bağlama geleneğinin anlamı merak konusu oldu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Malazgirt Zaferi’nin 955. yıl dönümü dolayısıyla Muş’un Malazgirt ilçesinde düzenlenen törende konuştu.
Erdoğan, konuşmasında Türkiye’nin terörle mücadelesine ve gelecek hedeflerine ilişkin mesajlar verirken, Türk tarihinde yer alan “atın kuyruğunu bağlama” geleneğine de atıfta bulundu.
“ATIMIZIN KUYRUĞUNU BAĞLADIK” DEDİ
Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasında, “Millet olarak bizim çok eski bir geleneğimiz var. Bir sefere çıktığımız zaman, bir yola baş koyduğumuz, bir işe giriştiğimiz zaman atımızın kuyruğunu bağlarız. Bunu ne olursa olsun geri dönmeyeceğimizi, sonuna kadar gideceğimizi anlatmak için yaparız.” ifadelerini kullandı.
Erdoğan sözlerini şöyle sürdürdü:
“İşte biz de Türkiye Yüzyılı’nı inşa etmek için atımızın kuyruğunu bağladık. Terörsüz Türkiye ve terörsüz bölge hedeflerimizi gerçekleştirmek üzere atımızın kuyruğunu bağladık. İçinde bulunduğumuz coğrafyayı yeniden barış ve esenlik yurdu yapmak için atımızın kuyruğunu bağladık. Terör gibi ebedi kardeşliğimize vurulan hançerleri söküp atmak için atımızın kuyruğunu bağladık.”
Bu ifadelerin ardından at kuyruğunun bağlanması geleneğinin tarihsel anlamı gündeme geldi.
TÜRK SAVAŞ KÜLTÜRÜNDE ÖNEMLİ BİR YERİ VAR
Türk savaş kültüründe, savaş öncesinde atların kuyruklarının düğümlenmesi geleneğinin bulunduğu belirtiliyor.
At kuyruğunun bağlanmasının, savaş sırasında atların kuyruklarının hareketlerine engel olmasını önlemek ve askerlerin daha rahat hareket etmesini sağlamak amacıyla uygulandığı aktarılıyor.
Zaman içerisinde bu uygulama yalnızca pratik bir savaş yöntemi olmaktan çıkarak mücadeleden geri dönmeme ve kararlılık anlamını da taşıyan sembolik bir ritüele dönüştü.
Eski Türklerde at kuyruğunun bağlanması için “kuyruk tügmek” veya “at çermetmek” ifadelerinin kullanıldığı belirtiliyor.
MALAZGİRT ÖNCESİ ALP ARSLAN DA UYGULADI
At kuyruğu bağlama geleneğinin Malazgirt Zaferi öncesinde de uygulandığı aktarılıyor.
Tarihsel kaynaklarda, Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi öncesinde atının kuyruğunu kendi elleriyle bağladığı belirtiliyor.
Alp Arslan’ın “Ölürsem kefenim olsun” dediği beyaz elbisesini giydikten sonra bu ritüeli gerçekleştirdiği ve ordusundaki savaşçılara da atlarının kuyruklarını düğümlemelerini emrettiği aktarılıyor.
Bu uygulama, savaştan geri dönmeme ve mücadeleyi sonuna kadar sürdürme kararlılığının sembolü olarak değerlendiriliyor.
KAŞGARLI MAHMUD’UN ESERİNDE DE YER ALIYOR
At kuyruğu bağlama geleneğine ilişkin bilgiler, Kaşgarlı Mahmud’un 1074 yılında kaleme aldığı Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı eserinde de yer alıyor.
Eserde, “Alp er atın çermetti. Yiğit adam atının kuyruğunu öldürdü.” ifadesine yer veriliyor.
Bu uygulamanın eserde bir yiğitlik ve kahramanlık alameti olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
ORHUN YAZITLARINDA DA GEÇİYOR
At kuyruğunun bağlanmasına Türk tarihinin en eski yazılı kaynakları arasında bulunan Orhun Yazıtları’nda da değiniliyor.
Vezir Tonyukuk Yazıtı’nda Tonyukuk’un ağzından anlatılan bölümde, “Türk bodun ara yaraklıg yagıg yeltürmedim tügünlüg atıg yügürtmedim.” ifadesi yer alıyor.
Bu ifadenin, “Türk budunun içinde silahlı düşmanları gezdirmedim, kuyruğu düğümlü atlarını koşturmadım.” anlamına geldiği aktarılıyor.
Söz konusu ifade, at kuyruğu bağlama geleneğinin eski Türklerde askeri harekat ve savaş kültürüyle bağlantılı olduğunu gösteren örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
