BES’te erken çıkış ve kesintilere yeni düzenleme geliyor
Tasarruf oranlarını artırmak amacıyla 2013 yılında bireysel emeklilik sistemine (BES) yüzde 25 devlet katkısı getiren ekonomi yönetimi, sistemle ilgili yeni bir düzenleme hazırlığında. Çalışmanın, BES’ten erken ayrılmalar ve kesintiler konusunda katılımcı lehine önemli değişiklikler içermesi bekleniyor.
Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’ın, bireysel emeklilik sistemine ilişkin olarak “Kesintilerle ilgili yeni bir düzenleme yapıyoruz. Geçen hafta arkadaşlarla bir araya geldik. Kesintilerle ilgili, vatandaşlarımızın lehine bir düzenleme gelecek” sözlerinin ardından, düzenlemenin ayrıntıları netleşmeye başladı.
Edinilen bilgilere göre, Hazine yetkilileri çalışmalarını tamamladı. Önümüzdeki günlerde açıklanması beklenen yeni uygulamayla, bireysel emeklilik sisteminden erken ayrılmalara kolaylık sağlanacak. Özellikle mücbir sebepler nedeniyle sistemden çıkmak isteyen katılımcılar için daha esnek bir yapı oluşturulacak.
Ev alacaklara kısmi çıkış imkânı
Yeni düzenlemede, mücbir sebeplerin yanı sıra konut almak isteyen BES katılımcıları için de önemli bir kolaylık yer alacak. Buna göre, ilk evini almak isteyen ve birikimi yeterli olmayan katılımcılar, sistemde biriken paralarının bir kısmını alabilecek.
Katılımcılar, ihtiyaç duydukları tutarı çektikten sonra kalan birikimleriyle bireysel emeklilik sisteminde kalmaya devam edebilecek. Sektör temsilcileri, bugüne kadar kısmi ayrılmaların yasal olarak mümkün olduğunu ancak uygulamaya yönelik net bir çerçevenin bulunmadığını belirtiyor.
Yetkililer, Hazine tarafından açıklanacak yeni düzenleme ile bu belirsizliğin ortadan kalkacağını ve kısmi çıkışların vatandaş lehine net kurallara bağlanacağını ifade ediyor.
Katılımcı sayısının artması hedefleniyor
Ekonomi yönetiminin, BES’ten ayrılma ve özellikle kısmi ayrılmalarda sağlanacak kolaylıklarla sisteme olan ilgiyi artırmayı amaçladığı kaydediliyor. Yeni adımların, bireysel emeklilik sistemine katılımı teşvik etmesi bekleniyor.
Fon kesintileri ve oranlar
BES fonlarında mevcut durumda; para piyasaları fonlarında yıllık yüzde 1,09, kamu ve özel sektör ile uluslararası borçlanma fonlarında yüzde 1,91, hisse senedi ve diğer fonlarda ise yüzde 2,28 oranında kesinti uygulanıyor. En yüksek kesinti oranı hisse senedi fonlarında bulunuyor.
Kesintiler performansa göre belirlenecek
2003 yılından bu yana uygulamada olan bireysel emeklilik sisteminde, uzun yıllar boyunca en çok tartışılan konuların başında yüksek kesintiler geldi. Faizlerin düşük seyrettiği dönemlerde dahi katılımcılardan yüksek oranlarda kesinti yapılması eleştirilmişti.
Geçtiğimiz yıllarda fon işletim kesintilerine üst sınır getirilmesiyle bu tartışmalar büyük ölçüde sona ermişti. Ali Babacan’ın dile getirdiği yeni düzenlemenin ise performansa dayalı ücretlendirme sistemi olacağı öğrenildi.
Buna göre, Hazine’nin üzerinde çalıştığı uygulamayla BES fonlarındaki kesinti oranları bir miktar daha aşağı çekilecek. Böylece katılımcıdan yapılan kesintiler azalacak.
Getiri ölçütü esas alınacak
Yeni sistemde her fon için bir “benchmark” yani ölçüt belirlenecek. Fonların yıllık getirileri bu ölçüte göre değerlendirilecek. Eğer bir fonun getirisi, belirlenen ölçütün yüzde 2’sinin üzerine çıkarsa, bu kazanç hem katılımcıya hem de sisteme kalacak.
Ekonomi yönetimi, bu uygulamayla portföy yönetim şirketlerini daha yüksek getiri sağlamaya teşvik etmeyi ve aynı zamanda katılımcıların birikimlerini artırarak BES’i daha cazip hâle getirmeyi hedefliyor.
