Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenleme yürürlüğe girdi. 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal ağ sağlayıcılarından hizmet almasını yasaklayan uygulama, 1 Kasım itibarıyla hayata geçirildi. 15-18 yaş arasındaki kullanıcılar ise belirli kısıtlamalarla sosyal medya kullanabilecek.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) 22 Nisan 2026 tarihinde kabul edilen yasanın uygulama yönetmeliği, Cumhurbaşkanlığına bağlı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından 10 Ekim'de yayımlandı.

Düzenleme kapsamında yaklaşık 17,5 milyon 15 yaş altı çocuğun sosyal medya kullanımı yasaklanırken, 3 milyon 850 bin kişiyi kapsayan 15-18 yaş grubuna yönelik özel kurallar belirlendi. Peki, yeni sistem nasıl uygulanacak?

YAŞ DOĞRULAMA E-DEVLET ÜZERİNDEN YAPILACAK

Yeni düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcıları, Türkiye'de 15 yaşını doldurmuş çocuk kullanıcılar için yaş doğrulama sistemi kurmak zorunda olacak.

Yaş doğrulama işlemi e-Devlet Kapısı üzerinden gerçekleştirilecek. Sistem tarafından oluşturulacak yaş doğrulama belirteci, kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını, doldurmuşsa 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösterecek.

Kullanıcının talebi üzerine e-Devlet üzerinden oluşturulan belirteç, ilgili sosyal medya platformuna yüklenecek.

15-18 yaş grubundaki kullanıcılar ise sosyal medya hizmetlerinden tamamen serbest şekilde yararlanamayacak. Platformlar, bu yaş grubuna yönelik hizmetlerini çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişimini koruyacak biçimde düzenleyecek.

Ayrıca çocukların yüksek yararının gözetilmesi, cinsel istismar ve ticari sömürü risklerinin önlenmesi de platformların dikkate alması gereken konular arasında yer alacak.

ÇOCUK HESAPLARINDA GİZLİLİK ZORUNLU OLACAK

Yönetmelikle birlikte sosyal medya şirketlerine, çocuklara yönelik yüksek düzeyde gizlilik ayarlarını varsayılan olarak uygulama zorunluluğu getirildi.

15 yaşını doldurmuş çocukların hesapları gizli olacak ve kamuya açık hâle getirilemeyecek. Bu hesapların takip ettiği kişiler ve takipçileri de diğer kullanıcılar tarafından görüntülenemeyecek.

Çocuklara ait hesaplara yalnızca kullanıcının takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek. Ayrıca bu hesaplardan ekran görüntüsü alınmasına ve canlı yayın açılmasına izin verilmeyecek.

Düzenleme kapsamında çocuklara bağımlılık geliştirebilecek hizmetlerin sunulması da yasaklanıyor. Görsel içeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama veya benzeri hareketlerle ya da kendiliğinden art arda gösterilmesini sağlayan arayüz ve işlevler de çocuk hesaplarında kullanılamayacak.

EBEVEYN KONTROLÜ NASIL UYGULANACAK?

Sosyal ağ sağlayıcıları, ebeveynlerin çocuklarının hesaplarını takip edebilmesi için özel kontrol araçları geliştirecek.

Anne, baba veya çocuğun vasisi tarafından kullanılabilecek bu araçlarla hesap ve özellik ayarları kontrol edilebilecek.

Ayrıca satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemler ebeveyn iznine bağlanabilecek. Aileler çocuklarının harcamaları için limit belirleyebilecek.

Ebeveyn kontrol sistemi üzerinden çocukların sosyal medya kullanım süreleri takip edilebilecek. Kullanım süresine sınır getirilebilecek ve konum paylaşımı mekanizmalarından yararlanılabilecek.

Yönetmelik, çocukların ebeveyn kontrol sistemlerini devre dışı bırakmasını önleyecek güvenlik tedbirlerinin alınmasını da zorunlu kılıyor.

MEVCUT SOSYAL MEDYA HESAPLARI DA ETKİLENECEK

Yeni düzenleme yalnızca açılacak hesapları değil, mevcut kullanıcıları da kapsıyor.

Yaş doğrulama belirteciyle doğrulama yapmamış hesaplar için 31 Mart 2027 tarihine kadar süre tanınıyor. Bu süre içerisinde 15-18 yaş grubundaki kullanıcıların hesaplarını e-Devlet üzerinden doğrulatması gerekecek.

15 yaşını doldurduğunu doğrulayamayan kullanıcıların hesapları kapatılacak.

YAMAN AKDENİZ'DEN DÜZENLEMEYE ELEŞTİRİ

İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) kurucularından Prof. Dr. Yaman Akdeniz, yeni düzenlemeyi DW Türkçe'ye değerlendirdi.

Yönetmeliğin dayanağı olan yasayla birlikte ele alınması gerektiğini belirten Akdeniz, e-Devlet üzerinden yaş doğrulama zorunluluğunun yasal açıdan sorun oluşturduğunu savundu.

Akdeniz, "Yönetmeliğe baktığınız zaman, yasada olmayan herkes için e-Devlet zorunluluğu getiriyor. Yaş doğrulama belirteci getiriliyor. Yani aslında 15 yaşından büyük herkesin sosyal medya sağlayıcıları üzerinden yaş doğrulaması yapması talep ediliyor. Bence öncelikle kanunilik açısından sorun olmakla birlikte yetki aşımı da var" görüşünü dile getirdi.

Yaş doğrulama uygulamasının ilk olarak Avustralya'da hayata geçirildiğini hatırlatan Akdeniz, iki ülkenin sistemleri arasındaki farklılıklara dikkat çekti.

Akdeniz, "Orada da bu yetki tamamen sosyal ağ sağlayıcıya bırakılmış. Kimlikle doğrulama da yok. Oysa bizde daha katı bir yasak sistemi kuruluyor. e-Devlet dışında alternatifi olmayan bir doğrulama sistemi kullanılıyor. Yapısal olarak sorun bu" dedi.

"YENİ BİR GÖZETİM ARACINA DÖNÜŞEBİLİR"

Sistemin çocukları koruyup korumayacağının tartışmalı olduğunu belirten Akdeniz, yaş doğrulama belirtecinin oluşturulma sürecine ilişkin güvenlik endişelerini şu sözlerle anlattı:

"Evet, içerisinde pozitif şeyler var. Ancak tehlike, bu sistemin bir gözetip amacı taşıyıp taşımayacağında. Sorun tehlike belirtecin içeriğinde değil üretildiğinde ve e-Devlet'te doğrulandığında ortaya çıkacak. O aşamada devlet o belirtecin kim tarafından üretildiğini bildiği için bir eşleştirme yapabilir mi yapamaz mı, bir açıklama yok yönetmelikte."

Yönetmeliğin Siber Güvenlik Başkanlığına yaş doğrulama belirteciyle ilgili rehber hazırlama ve bu rehberi sosyal ağ sağlayıcılarla paylaşma yetkisi verdiğini hatırlatan Akdeniz, rehberin içeriğinin kullanıcılar tarafından bilinemeyeceğini söyledi.

Akdeniz, "Yönetmelik başkanlığa gizli kurallar belirleme şeklinde geniş yetki vermiş. Arka planda sosyal ağ sağlayıcıları ile devlet ilişkisi konusunda yönetmelik kullanıcılara bir bilgi ve güvence vermiyor" ifadelerini kullandı.

Düzenlemenin yeni bir gözetim aracına dönüşebileceği yönünde tereddütleri olduğunu kaydeden Akdeniz, çocukların bu sınırlamalar nedeniyle kamusal tartışmaların dışında kalabileceğini savundu.

Yönetmelikte yer alan çocukların gelişimine zarar verecek içerikler ifadesinin belirsiz olduğunu belirten Akdeniz, "Bu durum çocukların siyasi içeriklere ulaşmasını kısıtlar" diye konuştu.

Akdeniz, İfade Özgürlüğü Derneği olarak yönetmeliğin yürütmesinin durdurulması ve iptali talebiyle Danıştay'a dava açacaklarını kaydetti.

OYUN PLATFORMLARINA DA YENİ YÜKÜMLÜLÜKLER GELİYOR

Çocukların dijital kullanımına yönelik düzenlemeler sosyal medya platformlarıyla sınırlı kalmayacak. Oyun platformlarına ilişkin yeni kuralların da 1 Kasım'da yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Sosyal medya düzenlemesinden farklı olarak oyun platformlarına 15 yaş altı için genel bir kullanım yasağı getirilmiyor. Bunun yerine oyunların yaş sınıflandırmasına tabi tutulması ve ebeveyn denetim araçlarının sunulması isteniyor.

Oyun içi satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerde de ebeveyn kontrolünün desteklenmesi gerekecek.

Türkiye'den günlük erişimi 100 bini aşan yurt dışı kaynaklı oyun platformları ise ülkede temsilci bulundurmak zorunda olacak.

Kurallara uymayan şirketleri para cezaları beklerken, ihlalin devam etmesi durumunda mahkeme kararıyla internet bant genişliğinin daraltılması yaptırımı da uygulanabilecek.