Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 50 randıman esasına göre Levant kalite fındığı 250 liradan, Giresun kalite fındığı ise 255 liradan alıyor. Serbest piyasada ise fiyatların bu seviyelerin altında kalması üreticinin yanı sıra sanayici ve ihracatçıların da gündeminde.
Fındık sanayicisi ve iş adamı Mustafa Demirci, Giresun kalite fındığın serbest piyasada 200-205 lira, Levant kalite fındığın ise 175-185 lira aralığında işlem gördüğünü belirtti. Demirci, Giresun kalite fındığın yağ oranı ve aromasının fiyat açısından avantaj sağladığını ifade etti.
Geçen yıl TMO alım fiyatının 200 lira olmasına rağmen serbest piyasada fındığın 275 liraya kadar yükseldiğini hatırlatan Demirci, bu durumun üreticide bu yıl da benzer bir fiyat beklentisi oluşturduğunu söyledi.
TÜRKİYE’NİN REKABET GÜCÜNE DİKKAT ÇEKTİ
Fındık fiyatlarındaki hareketliliğin yalnızca iç piyasadaki arz-talep dengesiyle açıklanamayacağını belirten Demirci, uluslararası pazardaki rekabete dikkat çekti.
Demirci, "Türkiye'de üretim maliyetleri yüksek. Şili, ABD, Gürcistan ve Azerbaycan gibi ülkeler daha düşük maliyetlerle üretim yapabiliyor ve bu ülkeler dünya fındık pazarındaki üretimlerini artırmaktadır. Şili'de yaklaşık 15 yıl önce fındık üretimi bulunmazken, bugün 115 bin ton seviyesine ulaştı. Şili'nin 2030 yılı için yaklaşık üretim hedefi ise, 200 bin ton seviyelerindedir. ABD de 15 yıl önce 30 bin ton olan üretimini 150 bin ton seviyesine çıkardı ve 2030 yılı için 250 bin ton üretim hedefi bulunmaktadır" dedi.
“PAZAR PAYIMIZI ZORLUYOR”
Düşük üretim maliyetinin uluslararası pazarda önemli bir avantaj sağladığını dile getiren Demirci, "Rakip ülkelerin Türk fındığına göre daha düşük fiyatlarla ürün sunması Türkiye'nin pazar payı açısından risk oluşturmaktadır. Türkiye'nin fındık üretiminde verimliliği artırması, girdi maliyetlerini düşürmesi ve üreticinin maliyetlerini dikkate alan sürdürülebilir bir üretim politikası oluşturması gerekmektedir. Türkiye'nin bu yıl açıkladığı fındık fiyatı dolar bazında tarihinin en yüksek seviyelerinden biri olmasına rağmen üreticilerin yüksek maliyetler nedeniyle bu rakamı yeterli görmediğini görüyoruz. Üreticinin elde ettiği gelirin önemli bölümü artan girdi ve işçilik maliyetlerine gitmektedir" diye konuştu.
Demirci, Türkiye’nin fındık üretimindeki maliyetleri düşürmesi ve verimliliği artırmasının sektörün geleceği açısından önem taşıdığını belirtti.
İHRACATTAKİ GERİLEMEYE DİKKAT ÇEKTİ
Türkiye’nin fındık ihracatındaki gerilemenin de piyasadaki fiyat hareketlerinde etkili olduğunu ileri süren Demirci, ihracat miktarlarının artırılması gerektiğini söyledi.
Demirci, "Önceki yıllarda 340-350 bin ton seviyelerine ulaşan iç fındık ihracatı geçen yıl yaklaşık 198-200 bin ton seviyesinde kaldı. İhracat miktarındaki düşüş Türkiye'de üretilen fındığın dış pazardaki talebi açısından dikkate alınması gereken bir göstergedir. Fındık sektörünün geleceği açısından üretim maliyetleri aşağı çekilmesi, verim ve kalite kayıplarının önlenmesi, ihracat pazarlarının genişletilmesi ve finansmana erişim maliyetlerinin azaltılması gerekmektedir. Türkiye'nin dünya fındık piyasasındaki konumunu koruyabilmesi için üreticiden sanayiciye kadar sektörün bütün paydaşlarını kapsayan uzun vadeli bir politika oluşturulması gerekmektedir" şeklinde konuştu.
YÜKSEK FAİZ FİYATLARA YANSIYOR
Fındık alımı yapan sanayici ve ihracatçıların önemli miktarda finansmana ihtiyaç duyduğunu belirten Demirci, yüksek faiz oranlarının sektörün maliyetlerini artırdığını ifade etti.
Demirci, "Bir de kredi faizlerinin çok yüksek olması var. Yüzde 50 faizle, yüzde 60 faizle bankadan para alıp fındık alan bir ihracatçı veya sanayici maalesef bu maliyeti de fındığın üzerine koymak zorunda. Fiyatların biraz daha aşağıdan gelmiş olmasının sebeplerinden biri de sanayicinin kullandığı finansmanın çok yüksek bir maliyete neden olması ve bunların otomatik olarak ürüne yansımasıdır" dedi.
ÜRETİCİNİN TERCİHİNDE NAKİT İHTİYACI ETKİLİ
TMO’nun üreticiden fındık alımına devam ettiğini belirten Demirci, serbest piyasa fiyatlarının TMO alım fiyatlarının altında kalmasının birden fazla nedeni bulunduğunu söyledi.
Özellikle finansmana erişim ve ihracat pazarındaki daralmanın dikkate alınması gerektiğini belirten Demirci, "Maddi açıdan herhangi bir acil ihtiyacı bulunmayan üreticiler TMO'yu tercih ederken, nakit ihtiyacı bulunan üreticiler ise ürününü daha kısa sürede paraya çevirebilmek için serbest piyasada tüccara satış yapmaktadır" şeklinde konuştu.
ESKİ STOKLAR DA FİYATLARI BASKILIYOR
Bu yılki rekoltenin yüksek olmasının yanı sıra geçen yıldan devreden fındık stokunun da piyasadaki arzı artırdığını belirten Demirci, yaklaşık 200 bin tonluk eski fındık bulunduğunu öne sürdü.
Demirci, "Fındığın kendi rekoltesi bu sene çok yüksek. Bir de bir önceki yıldan devreden stok var. Dolayısıyla serbest piyasaya geçen yıla göre daha fazla fındık geliyor. Ürün fazlalığından kaynaklanan bir hadise. TMO'nun devreye girmiş olması bunun için etki etmiyor" ifadelerini kullandı.
Yaptıkları araştırmalara göre geçtiğimiz yıldan devreden eski fındık miktarının yaklaşık 200 bin ton civarında olduğunu belirten Demirci, bu stoğun da mevcut fiyatlar üzerinde baskı oluşturan unsurlardan biri olduğunu söyledi.
