Giresun’daki 120 yıllık ısıtma sistemi hayran bırakıyor

Giresun’un Çınarlar Mahallesi Zeytinlik semtinde yer alan tescilli konaklarda kullanılan yaklaşık 120 yıllık ısıtma sistemi, aradan geçen zamana rağmen dikkat çekmeye devam ediyor. Günümüzün merkezi ısıtma sistemlerine benzetilen düzenek, tek bir noktadan yakılan ateşle büyük yapıları ısıtabilecek şekilde tasarlanmış.

Kentin sivil mimari mirasının önemli örneklerini barındıran Zeytinlik semtinde, eski dönemlerin mühendislik zekasını yansıtan bu sistem günümüzde aktif kullanılmasa da bazı binalarda korunuyor. Halk arasında “peç” olarak adlandırılan sistemin, hem tasarruf hem de estetik açıdan dikkat çektiği belirtiliyor.

Tek ateşle tüm bina ısınıyordu

Zeytinlik’te geçmişte hükümet konağı, karakol ve okul olarak kullanılan, bugün ise kütüphane olarak hizmet veren tarihi binada sistemin sağlam şekilde muhafaza edildiği ifade ediliyor.

Kütüphane görevlisi Yetgin Yılmaz, sistemin çalışma prensibine ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"Sistemin en dikkat çekici özelliği ise duvarın içine gömülü, çift taraflı bir yapıya sahip olması. Yanma işlemi bir odadan gerçekleştirilmektedir. Bu sistem çift yönlüdür. Bir tarafta yanma düzeneği varken, arka tarafta sadece dekoratif bir gövde devam eder. Odaları arkalı önlü ısıtmasının yanı sıra, bacanın gidişatı sayesinde üst katları da ısıtabiliyordu."

Yüksek tavanlı konaklar için özel çözüm

Tarihi konakların yüksek tavan yapısı nedeniyle ısınmanın zor olduğuna dikkat çeken Yılmaz, sistemin bu ihtiyaca göre tasarlandığını belirtti.

"Buranın tavan yüksekliği 4 metre 85 santimetre civarında. Isı önce tavanı ısıtır, sonra aşağıya iner. O zamanın şartlarında meşe ve gürgen gibi kalorisi yüksek odunla yakılan bu sistem, bu kadar geniş hacimli odaları mükemmel şekilde ısıtabiliyormuş. Hala bu verimliliğe şaşırıyoruz. Duvarlarda herhangi bir patlama ya da çatlama görünmüyor. Zeytinlik semtinde modern doğalgazlı sistemler yaygınlaşmadan önce bu sistem kentin lüks ve konfor sistemi olarak kullanılıyordu."

Yaklaşık bir asrı aşan geçmişiyle bu ısıtma düzeni, dönemin mimari ve teknik bilgisinin günümüze ulaşan önemli örnekleri arasında gösteriliyor.