Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, katıldığı YouTube programında Trabzon’un tarihine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, Düzköy ilçesindeki Koskarlı Mağarası’nda sürdürülen arkeolojik çalışmalara dikkat çekti.

Genç, Trabzon’un bilinen tarihinin yaklaşık 4 bin yıl öncesine dayandığını belirtirken, Koskarlı Mağarası’ndaki buluntuların kentin geçmişinin çok daha eski dönemlere uzanabileceğine işaret ettiğini ifade etti.

KOSKARLI MAĞARASI’NDA TARİH ÖNCESİ İZLER

Düzköy ilçesi Çayırbağı çevresindeki Koskarlı Mağarası, 2019 yılında Trabzon İli Protohistorik Dönem Yüzey Araştırması sırasında keşfedildi. Araştırmalarda mağarada çakmaktaşı ve obsidyenden yapılmış yontmataş aletler, çekirdekler ve üretim artıkları bulundu. Bu buluntular, bölgedeki insan faaliyetlerinin tarih öncesi dönemlere kadar uzandığını ortaya koydu.

Mağaradaki sistemli kazılar ise Trabzon Müze Müdürlüğü başkanlığında ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Hülya Çalışkan Akgül’ün bilimsel sorumluluğunda 2024 yılında başladı. Kazıların 2026 yılında da sürdüğü KTÜ kaynaklarında yer alıyor.

BULGULAR YAKLAŞIK 14 BİN YIL ÖNCESİNE İŞARET EDİYOR

Koskarlı Mağarası'nda yapılan çalışmalar, Doğu Karadeniz’de Epipaleolitik döneme ait yerleşim izleri açısından önemli bir bulgu ortaya koydu.

2026 yılında yayımlanan bilimsel çalışmada, mağaradaki yerleşimin yaklaşık MÖ 12 bin 900 ile 12 bin yılları arasına tarihlendirildiği belirtildi. Bu dönem, günümüzden yaklaşık 14 bin yıl öncesine denk geliyor. Çalışma, Koskarlı Mağarası’nı Doğu Karadeniz’de bu dönemin sistematik olarak araştırıldığı önemli merkezlerden biri olarak tanımlıyor.

Kazı alanında bulunan taş aletlerin, Geç Pleistosen döneminin sonlarında bölgede yaşayan avcı-toplayıcı toplulukların yaşam biçimleri ve bölgesel bağlantıları hakkında bilgi sağlayabileceği değerlendiriliyor.

“BİR GÜN HERKES TRABZON’U REFERANS ALACAK”

Programda Koskarlı Mağarası’na ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ahmet Metin Genç, mağaradaki araştırmaların Trabzon tarihi açısından önemine vurgu yaptı.

Genç, şu ifadeleri kullandı:

“Trabzon 4.000 yıllık tarihi bir şehir. Bilinen tarihi 4.000 yıl. Yalnız şu anda Düzköy ilçemizde Koskarlı Mağarası denen bir mağara var. Oradaki kalın arkeolojik kalıntı araştırmalar yapılıyor. Kalıntı ve buluntularda 13.000 yıla kadar varan Kanadalı bilim insanları karbon testi biliyorsunuz…”

Gazeteci Hakan Çelik de araya girerek. “13.000 yıl yani siz Şanlıurfa'yla rekabete girdiniz burada. Göbeklitepe tarihi geliyor.”

Genç, Trabzon’un tarihsel açıdan sahip olduğu potansiyele ilişkin değerlendirmesinde ise, “Bir gün dünyada herkes Trabzon'dan referans alacak” ifadelerini kullandı.

KAZILAR DEVAM EDERSE NE ORTAYA ÇIKABİLİR?

Koskarlı Mağarası’nda çalışmaların ilerlemesi, Trabzon’un tarih öncesi geçmişine ilişkin daha ayrıntılı bilgilerin ortaya çıkmasını sağlayabilir.

Özellikle yeni kültür tabakalarının tespit edilmesi halinde bölgede yaşayan toplulukların ne zaman mağaraya geldiği, ne kadar süre burada yaşadığı, hangi taş teknolojilerini kullandığı ve çevredeki diğer topluluklarla nasıl bağlantılar kurduğu konusunda daha fazla veri elde edilebilir.

Mağarada bugüne kadar çakmaktaşı ve obsidyen aletlerin yanı sıra farklı kullanım amaçlarına işaret eden buluntuların ortaya çıkarılması, dönemin günlük yaşamının anlaşılması açısından da önem taşıyor. 2025 yılında yapılan kazılarda yaklaşık 14 bin yıl öncesine ait olduğu değerlendirilen kolye uçları, çakmak taşı ve deri kazıyıcı gibi buluntuların Trabzon Müzesi’nde sergilendiği bildirilmişti.

TRABZON’UN TARİHİ YENİDEN DEĞERLENDİRİLEBİLİR

Koskarlı Mağarası’ndan elde edilen verilerin önemi, yalnızca mağaranın yaşıyla sınırlı değil. Araştırmalar, Doğu Karadeniz’in Son Buzul Çağı’nın son dönemlerindeki insan hareketliliği ve yaşam biçimleri açısından daha önce düşünülenden daha önemli bir araştırma alanı olabileceğini gösteriyor.

Bu nedenle kazıların ilerleyen dönemlerinde elde edilecek yeni buluntular, Trabzon’un tarih öncesi dönemlerine ilişkin mevcut bilgilerin genişlemesine katkı sağlayabilir. Ancak Koskarlı Mağarası’nın Göbeklitepe ile doğrudan eşdeğer bir merkez olduğu ya da Trabzon’un tarihinin kesin olarak 13 bin yıl olduğu yönünde bir sonuç için kazı ve tarihlendirme çalışmalarının tamamlanması gerekiyor.

Bilimsel çalışmaların ortaya koyduğu mevcut veriler ise Trabzon’un tarih öncesi geçmişinin, kentin bilinen yaklaşık 4 bin yıllık tarihinden çok daha eski olduğunu gösteriyor.