Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Tebliğle çiğ et, kıyma, kanatlı kıyma, hazırlanmış et karışımları, mekanik ayrılmış kanatlı eti ve et ürünlerinin üretimi, ambalajlanması ve piyasaya arzına ilişkin kurallar belirlendi.

Yeni düzenlemeyle birlikte sucuk, döner, köfte, burger, pastırma, kavurma ve jambon gibi ürünlerin içeriğine ilişkin çeşitli sınırlar getirildi.

ET TÜRLERİNİN KARIŞTIRILMASINA SINIRLAMA

Tebliğe göre büyükbaş ve küçükbaş hayvan karkas etleri birbiriyle karıştırılabilecek. Kanatlı hayvan türlerinden elde edilen karkas etleri de birbirleriyle kullanılabilecek.

Bunun dışındaki farklı hayvan türlerine ait karkas etlerinin birbirine karıştırılması yasak olacak. Ancak üretim teknolojisinin gerektirdiği durumlarda kanatlı eti ürünlerine büyükbaş ve küçükbaş hayvan karkas eti veya yağı eklenebilecek.

Çiğ et ve kıyma olarak piyasaya sunulacak ürünlere, mevzuatta belirtilen istisnalar dışında dışarıdan herhangi bir gıda bileşeni veya organik ya da inorganik madde eklenemeyecek.

KÖFTE VE BURGERDE İÇERİK SINIRI

Kıymadan elde edilen köfte ve burger gibi hazırlanmış kırmızı et karışımlarında toplam et proteini en az yüzde 10 olacak. Yağ oranı yüzde 25'i, tuz oranı ise yüzde 2'yi geçemeyecek.

Köfte, burger ve mergez üretiminde protein tozu, protein hidrolizatı, nişasta, soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddeleri kullanılamayacak.

Baharat, ekmek ve galeta unu gibi bileşenlerden gelen nişasta ve bitkisel protein miktarı ise toplamda yüzde 5'i aşamayacak.

DÖNERDE YAPRAK VE KIYMA AYRIMI

Yeni düzenlemeyle döner ürünleri piyasaya sunuluş şekline göre üç farklı şekilde tanımlandı.

Yaprak döner, kırmızı et olarak yalnızca yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı et kullanılarak üretilecek.

Kıyma dönerde kırmızı etin en fazla yüzde 90'ı kıymadan, en az yüzde 10'u yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı etten oluşacak.

Yaprak-kıyma dönerde ise en az yüzde 60 yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı et, en fazla yüzde 40 kıyma kullanılacak.

Dönerde yağ oranı yüzde 25'i, tuz oranı ise yüzde 2'yi geçemeyecek. Ürünün toplam et proteini oranı da en az yüzde 12 olacak.

Döner üretiminde fıstık ve peynir gibi girdilerin kullanılmasına izin verilmeyecek.

ÇİĞ DÖNER İÇİN 12 SAATLİK SÜRE

Çiğ dönerin perakende satış noktasındaki raf ömrü de düzenlendi.

Buna göre çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başladığı andan itibaren en fazla 12 saat olacak.

Kanatlı eti dönerinde de aynı süre uygulanacak.

KANATLI KIYMA SADECE DONDURULMUŞ SATILACAK

Kanatlı kıymadan elde edilen köfte ve burger gibi hazırlanmış kanatlı eti karışımlarında toplam et proteini en az yüzde 10, yağ oranı ise en fazla yüzde 15 olacak.

Kanatlı kıyma ve kanatlı kıyma kullanılarak hazırlanan kanatlı eti karışımları yalnızca dondurulmuş olarak piyasaya arz edilebilecek.

Kanatlı eti dönerinde ise yaprak-kanatlı eti döneri ve yaprak-kıyma kanatlı eti döneri şeklinde ayrım yapılacak.

SUCUK VE PASTIRMADA YENİ KRİTERLER

Sucukta toplam et proteini en az yüzde 15 olacak. Toplam et proteinindeki kolajen bağ doku proteini oranı ise en fazla yüzde 20 olarak belirlendi.

Isıl işlem görmüş sucukta toplam et proteini en az yüzde 13, kolajen bağ doku proteini oranı ise en fazla yüzde 25 olacak.

Pastırmada çemen hariç nem oranı en fazla yüzde 50, çemen miktarı ise en fazla yüzde 10 olacak.

Kavurma ve kıyma kavurmada ise nem oranı yüzde 45'i, tuz oranı yüzde 3'ü ve yağ oranı yüzde 30'u geçemeyecek.

BAZI ÜRÜNLERDE PROTEİN TOZU VE SOYA KULLANILAMAYACAK

Sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk ve pastırma üretiminde protein, protein hidrolizatı, protein tozu, nişasta, nişasta içeren maddeler ile soya ve soya ürünleri gibi dolgu maddeleri kullanılamayacak.

Kavurma, kıyma kavurma ve kurutulmuş jambon için de benzer sınırlamalar getirildi.

Döner ve kanatlı eti dönerinde de belirli istisnalar dışında protein kaynakları, nişasta ve soya ürünlerinin kullanımına izin verilmeyecek.

TÜTSÜLEMEYE DE SINIRLAMA GETİRİLDİ

Yeni düzenlemeyle sucuk, pastırma, kıyma kavurma, kavurma, döner ve kanatlı eti dönerinde tütsüleme yapılamayacak.

Ayrıca bu ürünlere tütsü aroma vericisi de eklenemeyecek.

Kavurma ve kıyma kavurmaya ise hiçbir gıda katkı maddesi katılamayacak.

ETİKETLERDE YENİ İFADELER YER ALACAK

Tebliğle tüketicilerin ürün içeriği hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmesini sağlayacak etiketleme kuralları da getirildi.

Kıyma etiketlerinde yağ oranı ile kolajen bağ doku proteini/et proteini oranına ilişkin bilgilerin temel görüş alanında yer alması gerekecek.

Çiğ kanatlı eti, kanatlı kıyma ve hazırlanmış kanatlı eti karışımlarının etiketlerinde “Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C’ye ulaşmalıdır.” ifadesi bulunacak.

Dönerlerde ürünün yaprak, kıyma veya yaprak-kıyma olduğu ürün adında açık şekilde belirtilecek.

Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanılması halinde etikette “Baş eti içerir.” ifadesi yer alacak.

Mekanik ayrılmış kanatlı eti kullanılan ürünlerde ise etikette “Mekanik ayrılmış … eti içerir.” ifadesinin bulunması gerekecek.

“YÜZDE 100” İBARESİNE YASAK

Yeni düzenlemeyle ürün etiketlerinde marka dahil olmak üzere “%100”, “%100 Dana eti” veya “%100 Göğüs eti” gibi ifadelerin ve logoların kullanılmasına izin verilmeyecek.

Dondurulmuş olarak piyasaya sunulan çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları ve mekanik ayrılmış kanatlı etinin etiketinde ise “Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz.” ifadesi bulunacak.

Bu etiketleme kuralları yalnızca ürün ambalajlarıyla sınırlı olmayacak. Satış reyonları, reklam panoları, market katalogları, gazete reklamları ve sanal reklamlardaki ürün tanıtımlarında da uygulanacak.

PERAKENDE SATIŞLARDA YENİ KURALLAR

Perakende işletmelerde hazırlanmış et karışımı olarak yalnızca pişmemiş köfte ve belirlenen yöresel ürünler günlük olarak üretilip satışa sunulabilecek.

Kıyma, kanatlı kıyma ve belirli hazırlanmış et karışımları ise yalnızca tüketici talebi üzerine anında hazırlanabilecek.

Çiğ kanatlı etleri hazır ambalajlı olarak piyasaya sunulacak ve ambalaj bütünlüğü bozulmadan tüketiciye ulaştırılacak.

İŞLETMELERE UYUM İÇİN SÜRE VERİLDİ

Yeni tebliğ, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.

Tebliğin yayımlanmasından önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, yeni hükümlere 31 Mart 2027 tarihine kadar uyum sağlamak zorunda olacak.

Bu tarihten önce piyasaya arz edilen ürünler ise raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilecek.

Önceki Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (Tebliğ No: 2018/52) de yürürlükten kaldırıldı.