Trabzon'da doğal alanların korunması, kullanılması ve bu bölgelerde yapılabilecek çalışmalarla ilgili dikkat çeken düzenlemeler gündeme geldi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan 9 ayrı ilke kararı, 3 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Kararlar; doğal sit alanlarındaki mevcut altyapı tesislerinin onarılmasından meralarda hayvan otlatılmasına, tarımsal amaçlı ağaç dikiminden HES ve RES projelerine kadar birçok konuyu kapsıyor.
Düzenlemelerle bazı işlemler için yeniden Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı alınmasına gerek kalmazken bazı projelerin hayata geçirilebilmesi için teknik rapor, imar planı ve komisyon değerlendirmesi şartı getirildi.
ALTYAPI TESİSLERİNİN BAKIM VE ONARIMI KOLAYLAŞACAK
Doğal sit alanlarında daha önce izin alınarak yapılan ve yapımı tamamlanan teknik altyapı tesislerinin bakım ve onarımına ilişkin yeni karar alındı.
Kesin korunacak hassas alanlar dışındaki doğal sit alanlarında bulunan mevcut tesislerin bakım, onarım ve iyileştirme çalışmaları için belirli şartlarla yeniden komisyon kararı alınması gerekmeyecek.
Bunun için doğal sit statüsünün değişmemesi, tesislere yeni hat veya yapı eklenmemesi ve önceki kararlara aykırı işlem yapılmaması gerekiyor. Ayrıca çalışma öncesinde ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün görüşünün alınması şartı aranacak.
MERA ALANLARINDA HAYVAN OTLATILABİLECEK
Doğal sit alanı ilan edilmeden önce mera vasfı taşıyan ve yöre halkı tarafından geleneksel olarak kullanılan alanlarla ilgili de düzenleme yapıldı.
Buna göre bu alanlarda hayvan otlatılmasına izin verilebilecek. Ancak otlatma faaliyetlerinin doğal yapıya zarar vermemesi gerekiyor.
Bu durumun ilgili idare tarafından hazırlanacak teknik raporla ortaya konulması ve alanın korunmasıyla kullanımının dengelenmesi şartı aranacak. Bölge Komisyonunun değerlendirmesinin ardından otlatma faaliyetlerine izin verilebilecek.
Belirlenen şartlara aykırı hareket edilmesi halinde ise faaliyetler ilgili il müdürlüğünün denetiminde durdurulacak.
TARIMSAL AMAÇLI AĞAÇ DİKİMİNDE YENİ DÜZENLEME
Doğal sit alanlarında tarımsal amaçlı ağaç dikimi için de yeni kurallar getirildi.
Kesin korunacak hassas alanlar ve birinci derece doğal sit alanları dışında kalan, mera vasfı taşıyan ve mekânsal planlarda tarım alanı olarak belirlenen bölgelerde belirli şartlarla ağaç dikilebilecek.
Bu işlemler sırasında iş makinesi kullanılmaması, arazinin doğal yapısının bozulmaması ve dikilecek ağaçların bölgenin doğal bitki örtüsüne uygun olması gerekiyor.
Bu şartların sağlanması halinde ağaç dikimi için Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı alınması gerekmeyecek.
Ancak dikim sonrasında sondaj yapılması, kuyu açılması, sulama sistemi kurulması veya tel çit ve duvar yapılması gibi fiziki müdahaleler komisyon tarafından değerlendirilecek.
DOĞAL ALANLARDA SPORTİF PARKURLAR İÇİN YENİ KARAR
Doğal sit alanlarında sportif faaliyetler kapsamında parkur ilan edilmesine ilişkin de düzenleme yapıldı.
Kesin korunacak hassas alanlar dışında kalan bölgelerde, herhangi bir fiziki veya inşai müdahale içermeyen sportif parkurlar için ilgili il müdürlüğünün görüşü alınması şartıyla ayrıca Bölge Komisyonu kararı gerekmeyecek.
Ancak parkur ilanından sonra yapılacak malzeme deposu, güvenlik kulübesi ve tabela gibi uygulamalar için Bölge Komisyonunun değerlendirmesi gerekecek.
TELEFERİK VE TELESİYEJ HATLARINA İZİN VERİLEBİLECEK
Doğal sit alanlarında ulaşım amacıyla yapılması planlanan teleferik ve telesiyej hatları da yeni kararlar arasında yer aldı.
Faaliyetin özelliği, arazinin coğrafi yapısı ve kamu yararı nedeniyle başka bir güzergâhın kullanılması mümkün olmayan bölgelerde bu tür projelere izin verilebilecek.
Bunun için koruma amaçlı imar planı hazırlanması veya geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmesi gerekecek. Projeler, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesinin ardından uygulanabilecek.
DOĞAL KORUMA ALANLARINDA MEZARLIK VE ŞEHİTLİK DÜZENLEMESİ
Nitelikli doğal koruma alanlarında şehitlik ve mezarlık yapılmasına ilişkin esaslar da belirlendi.
Buna göre öncelikle söz konusu alanın dışında kullanılabilecek alternatif başka bir yer bulunmadığının ilgili idare tarafından gerekçelendirilmesi gerekiyor.
Ayrıca yapılacak mezarlık veya şehitlik alanının büyüklüğü, toplam yüzölçümü, defin kapasitesi ve yapılabilecek tesislerin sınırlarının koruma amaçlı imar planıyla belirlenmesi şartı aranacak.
Bu koşulların sağlanması halinde Bölge Komisyonunun değerlendirmesi sonucunda şehitlik ve mezarlık alanlarına izin verilebilecek.
RES PROJELERİNDE TÜRBİN SAYISI 18 İLE SINIRLANDI
Nitelikli doğal koruma alanlarında rüzgâr enerji santrali (RES) projelerine ilişkin düzenleme de dikkat çekti.
Yeni kararla, daha önceki düzenlemede yer alan 20 türbin ve 50 MWm kurulu güç sınırına ilişkin ifade kaldırıldı.
Bundan sonraki süreçte nitelikli doğal koruma alanlarında türbin sayısı 18'i geçmeyen RES projeleri değerlendirilebilecek.
Ancak projelerin doğaya etkilerinin en aza indirilmesi, alanın ekolojik bütünlüğünün korunması ve kamu yararının gözetilmesi gerekiyor. Ayrıca koruma amaçlı imar planı hazırlanması ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi şartı bulunuyor.
HES PROJELERİNE TEKNİK RAPOR ŞARTI
Nitelikli doğal koruma alanlarında hidroelektrik santrali (HES) projelerinin gerçekleştirilmesine ilişkin de yeni esaslar getirildi.
Projelerin hayata geçirilebilmesi için üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması gerekecek.
Hazırlanan raporun yatırımcı idare tarafından uygun bulunması ve raporda belirtilen önlemlerin uygulanacağına ilişkin taahhüt verilmesi şartı aranacak.
Gerekli değerlendirmelerin ardından koruma amaçlı imar planları doğrultusunda HES projelerine izin verilebilecek.
SÜRDÜRÜLEBİLİR KORUMA ALANLARINDA DA HES DÜZENLEMESİ
Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında yapılması planlanan HES projeleri için de benzer bir düzenleme getirildi.
Bu alanlarda gerçekleştirilecek projelerin doğaya verebileceği zararların önlenmesi ve çevresel etkilerin en aza indirilmesi amacıyla üniversitelerin ilgili bölümlerinden ekosistem değerlendirme raporu alınacak.
Yatırımcı idarenin raporda belirtilen önlemleri uygulayacağına dair taahhütte bulunması gerekecek. Projeler, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi ve koruma amaçlı imar planları doğrultusunda hayata geçirilebilecek.
