Trabzon’daki kazılarda tarih gün yüzüne çıktı: Milattan öncesine dayanıyor

Trabzon’un Ortahisar ilçesine bağlı Pazarkapı Mahallesi’nde, 2020 yılında yıkılan Kadınlar Hali Pazarı’nın altında antik döneme ait bir dere limanı ve rıhtım yapısı ortaya çıkarıldı. Yapının, M.Ö. 1. yüzyıl ile M.S. 1. yüzyıl arasına tarihlendiği belirlendi.

DÖRT UYGARLIĞIN İZLERİNİ TAŞIYOR

Yapılan incelemelerde, rıhtım alanının Roma, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait izler taşıdığı tespit edildi. Pazaryeri inşaatının revize edilmesinin ardından başlatılan arkeolojik kazı ve restorasyon çalışmaları, 2024 yılında hız kazandı.

135 METRELİK RIHTIM DUVARI ORTAYA ÇIKARILDI

Kazılarda yaklaşık 6–8 metre derinliğe kadar inilirken, 2 metre kalınlığında ve yaklaşık 135 metre uzunluğunda bir rıhtım duvarı gün yüzüne çıkarıldı. Lokal kazılarla başlayan süreçte, ana duvarın aşağı doğru devam ettiği ve bu duvara dik konumda yeni duvarların bulunduğu belirlendi.

TAHRİBATLAR GİDERİLİYOR, ÖZGÜN YAPI KORUNUYOR

Kazı alanında çok sayıda arkeolojik buluntuya ulaşılırken, duvarların dönemsel olarak ciddi tahribata uğradığı tespit edildi. Geçmiş yıllarda dökülen çimentoların söküldüğü, özgün yapıya zarar vermeyen restorasyon tekniklerinin uygulandığı belirtildi. Güçlendirme, derz ve enjeksiyon işlemleriyle duvarın sağlamlaştırıldığı kaydedildi.

TİCARİ İLİŞKİLERİ BELGELEYEN BULUNTULAR

Kazılarda ön bölümde Kırım yapımı olduğu belirlenen bir kandil bulundu. Bu buluntu, Trabzon’un Kırım ile olan ticari ilişkilerini belgeleyen önemli bir eser olarak değerlendirildi. Ayrıca Bizans dönemine ait çanak ve çömlek parçaları da gün yüzüne çıkarıldı. Elde edilen veriler, Trabzon’un ticari geçmişinin Milat’tan öncesine uzandığını ortaya koydu.

DÜNYADAKİ ÜÇ DERE LİMANINDAN BİRİ

Vedat Keleş ve Koruma Uzmanı Yaşar Selçuk Şener tarafından yürütülen çalışmalarda, yapının Kuzgundere Deresi’ne bağlı bir dere limanı olduğu belirlendi. Yapının, dünyada bilinen üç dere limanından biri olduğu tespit edildi.

“KAZILAR ESNASINDA BİRÇOK BULUNTUYA RASTLADIK”

Çalışmalar hakkında bilgi veren İnşaat Mühendisi Beyza Nur Yılmaz, “Bu liman Kadınlar Pazarı inşaatı sırasında ortaya çıktı. Proje bu nedenle revize edildi. Yapılan çalışmalarda buranın bir dere limanı olduğu belirlendi. Limanın tarihi M.Ö. birinci yüzyıl ile M.S. birinci yüzyıl arasına uzanıyor. Roma, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet olmak üzere dört uygarlık bu alanı kullanmış. 2024 yılında restorasyon çalışmalarına başlandı. Lokal kazılar sonucunda duvarın aşağı doğru devam ettiğini ve yeni yapıların varlığını gördük. Kazılar esnasında birçok buluntuya da rastladık. Müze denetiminde incelemeye alındı” ifadelerini kullandı.

“DUVAR GELECEĞE TAŞINIYOR”

Duvarın dönemsel tahribatlara uğradığını belirten Yılmaz, çimentolu imalatların söküldüğünü, hidrolik kireç esaslı enjeksiyonlarla duvarın güçlendirildiğini ve son aşamada capping uygulamasıyla yapının koruma altına alındığını belirtti.

TRABZON’UN TİCARİ GEÇMİŞİNE IŞIK TUTUYOR

Yaklaşık 2 metre kalınlığında ve 135 metre uzunluğundaki rıhtım duvarında biri kemerli olmak üzere iki kapıya ait izler bulunduğu, bu kapıların malzeme alışverişi için kullanıldığı değerlendirildi. Duvara dik konumdaki yapı kalıntılarının ise geçmişte dükkân veya depolama alanı olarak kullanıldığı düşünülüyor. Kazı ve bilimsel çalışmaların sürdüğü bildirildi.