Doğum izni uzuyor: Anneler için yeni düzenleme

Türkiye’de kadınların hem anne olmaları hem de çalışma hayatında kalabilmeleri amacıyla yeni düzenlemeler gündeme geldi. Hazırlanan yasa teklifiyle doğum izninin 16 haftadan 24 haftaya çıkarılması planlanırken, bu değişiklikle birlikte çalışan annelere ödenecek iş göremezlik ödeneği de artacak.

Doğum sonrası işten ayrılanların oranı dikkat çekiyor

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bünyesindeki Nüfus Politikaları Kurulu’na sunulan araştırmaya göre son 10 yılda doğum yapan yaklaşık 2 milyon kadının çalışma hayatındaki durumu incelendi. Araştırma sonuçları, doğum sonrası kadınların önemli bir bölümünün iş hayatından uzaklaştığını ortaya koydu.

Verilere göre doğum yapan iki kadından biri bir yıl içinde işini bırakıyor. Doğumdan sonraki ilk 6 ayda kadınların yüzde 39,9’u işten ayrılıyor. Başka bir ifadeyle doğum yapan her 100 kadından yaklaşık 40’ı çalışma hayatından çekiliyor.

İlk üç yılda işten ayrılma oranı yüzde 72,8

Araştırma, doğum sonrası geçen süre uzadıkça işten ayrılan kadın sayısının arttığını gösteriyor. Doğumdan sonraki 12 ayda kadınların yüzde 56,5’i işini bırakırken, bu oran 24 ayda yüzde 68,1’e çıkıyor.

36 aylık süreçte ise işi bırakan kadın oranı yüzde 72,8’e ulaşıyor. Doğum sonrası işten ayrılan kadınların ortalama yaşının ise 30,73 olduğu belirtiliyor. Kadınların iş hayatından ayrılmasındaki en önemli nedenler arasında çocuk bakım maliyetleri ve düşük maaşlar gösteriliyor.

Kadınların iş gücüne katılım oranı

Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre 15 yaş ve üzerindeki kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 36,8 seviyesinde bulunuyor. Eğitim seviyesi yükseldikçe işgücüne katılım oranının da arttığı görülüyor.

Lise mezunu kadınlarda işgücüne katılım oranı yüzde 38,5 olurken, üniversite mezunlarında bu oran yüzde 68,7’ye yükseliyor. 15 yaş ve üzerindeki kadınların istihdam oranı ise yüzde 32,5 olarak kaydedildi.

Kadınların yarı zamanlı çalışma oranının yüzde 18,3 olduğu belirtilirken, hanesinde 3 yaşın altında çocuğu bulunan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranının yüzde 26,9 olduğu bildirildi.

Doğum izni 24 haftaya çıkarılacak

Üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarında bulunan kadınların oranı yüzde 21,5 seviyesinde bulunuyor. Hükümetin doğum oranlarını artırmak amacıyla hazırladığı yeni düzenlemelerin Ramazan Bayramı sonrasında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yasalaşması planlanıyor.

Hazırlanan düzenlemeye göre memur veya işçi ayrımı yapılmaksızın doğum izni 16 haftadan 24 haftaya çıkarılacak. Yasayla getirilecek 8 haftalık ek izin doğum sonrası izne eklenecek. Kadın çalışanların doğuma iki hafta kalana kadar iş yerlerinde çalışabilecekleri belirtildi.

Düzenleme kapsamında babalık izninin de artırılması öngörülüyor. Buna göre işçilere verilen babalık izni 5 günden 10 güne çıkarılacak. Ayrıca koruyucu ailelere de aynı izin hakkının tanınacağı kaydedildi.

Kadın konukevlerinden yararlanan ve yeterli geliri bulunmayan kadınlar ile beraberindeki çocuklara da harçlık verilmesi planlanıyor.

168 gün izin süresine göre ödeme yapılacak

Çalışan annelere doğum izni süresince son bir yıllık kazançları üzerinden iş göremezlik ödeneği veriliyor. Meclise sunulan teklifle doğum izninin 24 haftaya çıkarılması halinde ödeme süresi de artacak.

Mevcut uygulamada 112 gün üzerinden hesaplanan ve yaklaşık 82 bin 208 TL olan annelik ödeneğinin, 168 gün üzerinden hesaplanacağı ifade edildi. Buna göre çalışan annelere en az 123 bin 312 TL ödeme yapılması öngörülüyor.

Maaşa göre ödeme miktarı artacak

Annenin çalışırken aldığı maaşın yüksek olması durumunda ödenecek tutar da artacak. Örneğin aylık geliri 40 bin TL olan bir anneye yaklaşık 149 bin 333 TL ödeme yapılacak.

Aylık geliri 50 bin TL olan bir anneye 186 bin 667 TL, 70 bin TL geliri olana 261 bin 333 TL ve 90 bin TL geliri olana ise yaklaşık 336 bin TL ödeme yapılabileceği belirtildi.

Doğum izninde işten çıkarılan kadınların hakları

Doğum izninde olan bir kadın çalışan işten çıkarılması durumunda bazı haklara sahip oluyor. Tazminatsız feshi gerektiren bir durum bulunmaması ve kıdem süresinin en az bir yıl olması halinde çalışan kıdem tazminatı almaya hak kazanıyor.

Ayrıca doğum izninde işten çıkarılan kadın çalışan, kıdemine bağlı olarak 2 ila 8 haftalık brüt ücret üzerinden ihbar tazminatı da alabiliyor. Çalışan, bir ay içinde işe iade davası açma hakkına da sahip bulunuyor.

Eşit davranma ilkesinin ihlali durumunda ise çalışanların ayrıca 4 aylık ücret tutarında tazminat talep edebileceği belirtiliyor.

Doğum yardımından yararlanan kadın sayısı

1 Ocak 2025 itibarıyla doğan ilk çocuk için 5 bin lira tutarında tek seferlik destek verildiği bildirildi. İkinci çocuk için aylık 1500 lira, üçüncü ve sonraki çocuklar için ise aylık 5 bin lira destek sağlandı.

İki, üç ve üzeri çocuk için toplam 510 bin 924 çocuk adına düzenli ödeme yapıldığı belirtildi. Doğum yardımından yararlanan kadın sayısının 859 bin 775’e ulaştığı ifade edildi.

Bugüne kadar doğum yardımı kapsamında ödenen toplam tutarın ise 12 milyar 77 milyon TL olduğu kaydedildi. Başvuruların e-Devlet ve “İlk Öğretmenim Ailem” mobil uygulaması üzerinden alındığı belirtildi.

Kadın istihdamı için yeni destek programları

Hükümetin kadın istihdamını artırmak amacıyla sanayiden teknolojiye, girişimcilikten bilimsel araştırmalara kadar birçok alanda yeni destek programlarını devreye alacağı belirtildi.

Bu kapsamda Türkiye genelinde kadın ve genç istihdamını artırmaya yönelik tematik bölgesel kalkınma ve mali destek programlarının uygulanacağı ifade edildi. Kadın girişimcilere yönelik eğitimler, mentorluk programları ve iş birliği platformlarının da yaygınlaştırılacağı kaydedildi.

Ayrıca yenilikçi iş fikirlerinin hayata geçirilmesi amacıyla özel mentor havuzları, hızlandırıcı programlar, mikro krediler ve prototip geliştirme hibelerinin kadın girişimcilerin kullanımına sunulacağı belirtildi.