Yüz beş yıl kadar önce “Niçin üzülüyorsunuz? Yunanlar bizim menfaatimize çalışıyorlar. Memleketi asilerden temizlemeye uğraşıyorlar!” diye yazan şair Cenap Bey, Millî Mücadele'nin seyri değişince daha birçok aymaz gibi çark etmek zorunda kaldı. Ne var ki yangına su taşıyan karınca ölçüsünde bile faydası görülemedi.
Biz cahiller, yakın geçmişte de parlak fikirli kimi aydınların topluma kara ışıklar saldıklarını gördük. Ama hacıyatmaz gibiydiler, kuyrukları hep havada oldu. Çünkü onlar önce ak dediklerine sonra kara derken de -felsefi, sosyolojik, psikolojik falan- çok namuslu açıklamalar yaparlar. Tozdan dumandan ferman okunmadığı sıralarda ölü taklidi yapanlar da öyledir.
Mesnevi'de şöyle bir öykü vardır:
Hırsızlar geceleyin bir kervanı soyarlar. Gün ağarıp da insanlar tüm varlıklarının çalındığını görünce bekçiden hesap sorarlar.
"Çok karanlıktı, yüzleri kapalıydı, çabucak her şeyi alıp götürdüler." der bekçi.
"Sen o sırada armut mu topluyordun, be sersem?" diye çıkışırlar bekçiye.
"Ben bir kişiydim, onlar kalabalıktı, silahlıydılar, gözü karaydılar."
"Ulan, madem adamlarla çatışmayacaktın, ne diye seslenip de bizi uyandırmadın?"
"O vakit korkudan ağzımı açamadım, efendim. Ama isterseniz şimdi avazım çıktığı kadar bağırabilirim..."
Olur, tabii, şimdi gönül rahatlığıyla bağırabilirsin.
"Özgürlük" sözcüğünün Fransızcasının "leblebi" gibi bir şey olduğunu anımsayan Efruz (Ahmet) Bey, vasat bir insandır. Öncesinde sesi soluğu çıkmazken 2. Meşrutiyet ilan edildikten sonra sokakta "Yaşasın hürriyet!" diye slogan ata ata hürriyet kahramanı olur. Henüz 24 yaşındadır. İstibdadı devirmek için onun önerisiyle Sulukule'den Yıldız Sarayı'na dek 20 yıl boyunca tünel kazdıklarını anlatır, insanlar da inanır...
“Nasılsın?” sorusuna, “Daha iyi günlerim vardı.” diye karşılık verilir ya… Bizim de çok daha iyi günlerimiz vardı. O günler bir daha gelir elbette. Ve özgürlük cengâveri Efruzlarla dolar taşar meydanlar.