Doğu Karadeniz Bölgesi’nde açılan ince yufkaların arasına konulan muhallebi ve üzerine dökülen şerbetle hazırlanan Laz Böreği , özellikle Ramazan ayında hafif tatlı arayanların ilk tercihlerinden biri oluyor. Adını Karadeniz’de yaşayan Laz kültüründen alan tatlı, görünümüyle böreği andırsa da aslında şerbetli bir sütlü tatlı özelliği taşıyor.
Karadeniz mutfağının en özgün tatlılarından biri kabul edilen Laz Böreği, 2019 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillenerek yöresel değeri resmen kayıt altına alındı. Trabzon, Rize ve Artvin başta olmak üzere Doğu Karadeniz’in birçok ilinde geleneksel yöntemlerle hazırlanan Laz Böreği , Ramazan sofralarının da simge tatlılarından biri olmayı sürdürüyor.
Laz böreğinin tarihi ve hikâyesi
Laz böreğinin kökeni Osmanlı dönemine kadar uzanıyor. Karadeniz kıyı şeridinde yaşayan Laz ve Gürcü topluluklarının mutfak kültüründen doğduğu kabul edilen tatlının, yufka ve sütlü iç harç birleşimiyle ortaya çıktığı düşünülüyor.
Tatlıyla ilgili en çok anlatılan halk hikâyelerinden birine göre; Karadenizli bir gelin, kaynanasına hazırladığı tuzlu böreğin üzerine yanlışlıkla şerbet döker. Börek tatlıya dönüşür ve ortaya bugün Laz Böreği olarak bilinen lezzet çıkar. Bu nedenle Laz Böreği , “börek görünümlü tatlı” olarak da anılır.
Benzer bir tatlı olan Yunan mutfağındaki “galaktobureko” ile akraba olduğu da bilinen Laz Böreği , Karadeniz’de zamanla kendine özgü aroması ve karabiberli muhallebisiyle farklılaşmıştır. Özellikle muhallebiye çok az karabiber eklenmesi, Laz böreğini diğer sütlü tatlılardan ayıran en önemli özelliklerden biridir.
Laz böreği nasıl yapılır?
Laz Böreği yapımında ilk adım şerbet hazırlamaktır. Su ve şeker kaynatılarak hazırlanan şerbete limon suyu eklenir ve soğumaya bırakılır.
Hamur için süt, yoğurt, sıvı yağ, yumurta, kabartma tozu ve un yoğrularak yumuşak kıvamlı hamur elde edilir. Hamur yaklaşık 18 bezeye ayrılarak dinlendirilir.
Muhallebi için süt, şeker, yumurta sarısı, un, nişasta ve vanilya karıştırılarak pişirilir. Geleneksel tarifte muhallebiye çok az karabiber eklenir. Bu aroma, Laz böreğine karakteristik tadını verir.
Dinlenen bezeler nişasta yardımıyla ince yufkalar halinde açılır. Tepsiye serilen katların arasına yağ sürülür. Ortasına muhallebi konulur ve üst katlar kapatılır. Dilimlenen tatlı 170 derecede üzeri kızarana kadar pişirilir.
Fırından çıkan sıcak tatlının üzerine önceden hazırlanan soğuk şerbet dökülür. Şerbetini çeken Laz böreği dinlendikten sonra servise hazır hale gelir.
Kat kat yufka, muhallebi ve şerbet dengesi
Laz böreğinin lezzeti üç ana unsurun dengesiyle oluşur:
İncecik açılmış kat kat yufka
Hafif ve aromalı muhallebi
Kıvamlı şerbet
Bu denge doğru kurulduğunda tatlı hem hafif hem de doyurucu bir yapıya kavuşur. Bu özelliği nedeniyle Laz böreği, Ramazan ayında ağır tatlılar yerine daha çok tercih edilir.
Laz böreğinin püf noktaları
Şerbet mutlaka soğuk, tatlı sıcak olmalıdır
Hamur mümkün olduğunca ince açılmalıdır
Katlar eşit kalınlıkta olmalıdır
Muhallebi topaklanmadan pişirilmelidir
Fırından çıkan tatlı hemen şerbetlenmelidir
Servis öncesi üzeri fındık veya cevizle süslenebilir
Karadeniz kültürünün tatlı mirası
Karadeniz’de bayram, düğün ve özel gün sofralarında da yapılan Laz Böreği , bölgenin gastronomik kimliğinin önemli parçalarından biridir. Yüzyıllardır aynı yöntemlerle hazırlanması, tatlının kültürel miras değerini de artırmaktadır.
Bugün Türkiye’nin birçok şehrinde ve yurt dışında bilinen Laz Böreği , Doğu Karadeniz mutfağının en tanınmış tatlılarından biri olarak hem yerel üreticiler hem de pastaneler tarafından yaşatılmaya devam ediyor.
Ramazan sofralarının hafif ve geleneksel tatlısı Laz Böreği , tarihi, hikâyesi ve kendine özgü aromasıyla Karadeniz mutfağının simge lezzetleri arasında yer almayı sürdürüyor.