Danıştay’ın, kızıl sırtlı örümcek kuşunun avlanmasına izin veren düzenlemeyi iptal etmesi, Karadeniz’de nesillerdir sürdürülen geleneksel atmacacılığı fiilen durma noktasına getirirken bölgede tartışma ve tepkilere yol açtı.
Karadeniz Bölgesi’nde özellikle Artvin, Rize ve Trabzon illerinde asırlardır yaşatılan atmaca geleneği, son hukuki gelişmelerin ardından yeniden gündeme geldi. Bölgenin kültürel yaşamında önemli bir yere sahip olan atmacacılık, yöre insanı için yalnızca bir uğraş değil, kuşaklardan kuşaklara aktarılan bir yaşam biçimi olarak görülüyor.
Danıştay’dan kısmi iptal kararı
Doğa Derneği tarafından, 2021-2022 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu (MAK) Kararı’nın iptali istemiyle açılan davada, Danıştay 10. Dairesi kısmi iptal kararı verdi. Mahkeme, atmacanın yakalanmasında yem olarak kullanılan kızıl sırtlı örümcek kuşunun avlanmasına izin veren düzenlemeyi uluslararası sözleşmelere aykırı bularak iptal etti. MAK kararının diğer maddelerine ilişkin davanın büyük bölümü ise reddedildi.
Yem kuşu yasağı atmacacılığı durdurdu
Kararla birlikte mutlak koruma altında bulunan kızıl sırtlı örümcek kuşunun yakalanması yasaklandı. Atmacanın kendisiyle ilgili doğrudan bir yasak getirilmemesine rağmen, yem kuşunun yasaklanmasının atmacacılığı uygulamada durma noktasına getirdiği ifade ediliyor.
Arhavi’de istişare toplantısı yapıldı
Danıştay kararının ardından Arhavi ilçesinde atmaca kültürü ve yasak sürecine ilişkin geniş katılımlı bir istişare toplantısı düzenlendi. Yörede “ğaço” ya da “ciciyen” olarak bilinen kızıl sırtlı örümcek kuşunun yasaklanmasının etkilerinin ele alındığı toplantıya, atmaca severler, Avcılar ve Atmacacılar Dernek başkanları, sivil toplum kuruluşu temsilcileri, siyasi parti temsilcileri, muhtarlar ve vatandaşlar katıldı. Toplantıya Turgay Ataselim ev sahipliği yaptı.
“Bu kültürümüze yapılmış bir saldırıdır”
Fındıklı Avcılar ve Atmacacılar Derneği Başkanı Hüseyin Uzunhasanoğlu, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Bugün gerçekleştirdiğimiz toplantı telekonferans yoluyla oldukça olumlu geçti. Siyasi partilerimizin tamamı bize gerekli desteği verdi. Artvin Milletvekilimiz Sayın Faruk Çelik, konuyu anlatmak üzere bizi Ankara’ya davet etti. Hukuksal boyutta yapmamız gereken tüm itirazları yapacağız. Bu karar, kültürümüze yapılmış bir saldırıdır. Yeterli araştırma yapılmadan verildiğini düşündüğümüz bu kararı kabul etmiyoruz. Atmaca, dedelerimizden bize kalan bir kültürdür. Açıklamalarımız, ‘ğaço’ serbest olana kadar devam edecek.”
“Kendimizi savunma fırsatı bulamadık”
Arhavi Avcılar, Atıcılar ve Atmacacılar Derneği Başkanı Refik Lakerta da sürece ilişkin, “Son günlerde gündeme gelen ve atmacacılıkta kullandığımız kızıl sırtlı örümcek kuşunun Danıştay kararıyla yasaklanmasıyla karşı karşıya kaldık. Dava sürecinden haberimiz olmadı, kendimizi savunma fırsatı bulamadık. Atmaca kuşunu seviyoruz. Onun davranışlarında kendimizi görüyoruz. Geleneksel kültürümüzün zarar görmesine kesinlikle izin vermeyiz. Bunun için ne gerekiyorsa yapacağız” dedi.
Karar öncesi gençlere tanıtılmıştı
Öte yandan Danıştay kararından yaklaşık iki hafta önce, Arhavi Gençlik Merkezi tarafından düzenlenen bir etkinlikte atmaca kültürü gençlere tanıtılmıştı.