31.03.2019, 09:53

Akyazı’da 10 yıl içerisinde gerçekleşen bilimsel öngörüler ve uyarılar

Yapımı TOKİ tarafından üstlenen, ‘Akyazı Dolgu Projesinin’ gerçekleştirilmesi sırasında bazı jeolojik risk faktörlerinin öne çıkabileceğini 24 Nisan 2010 Cumartesi Haber61 deki köşe yazımızda özetlemeye çalışmıştık.

Aşağıda tam metnini bulacağınız yazı da öngördüğümüz gibi:


‘Dolgu alanın oturacağı yumuşak taşlaşmamış zeminin kalınlığı yaklaşık 10m’dir. Bu tür zeminler, ‘Zeminde Oturma’, ‘Zeminde Sıvılaşma’ ve Deprem Şiddetini Arttırma’ özelliğine sahiptir.


Denizaltı topoğrafyasına göre dolgu alanı içerisinde kalan denizaltı sırtlarının doğrultuluları (doğu-batı, kuzeybatı ve kuzeydoğu) karadaki ‘Trabzon Aktif Fay Sistemine’ karşılık gelir’.
 

GERÇEKLEŞEN ÖNGÖRÜ 1: Bu gün Akyazı tesisleri farklı oturmadan dolayı kesme ve açılma kırıkları yanı sıra yatay düşey ve dönme deformasyonlarına maruz kalmaktadır.


GERÇEKLEŞEN ÖNGÖRÜ2: Özellikle 2012 yılında Karadeniz de Trabzon Fayı üzerinde oluşan 5,6 büyüklüğündeki depremden sonra bölgenin aktif faylarını ve depremselliğini dikkate alan, 2019 yılında yürürlüğe giren yeni ‘Deprem Tehlikesi Haritasına’ göre Trabzon’un depremselliği yüzde yüz artmıştır.


Buna ek olarak Yeni Yönetmelik statların deprem risk katsayısını 1,2 olarak belirtmiştir. Hepsinden öte dolgu alanlarının depremi 4-5 kere daha büyüttüğü, ayrıca sıvılaşmaya neden olabileceği yeni Deprem Yönetmeliğinde vurgulanan bir diğer gerçektir.

Özetle siyaset ve popülist politika bilimin önünde gittikçe insanoğlu bilim ışığından yararlanmayacağından gerçekleri de göremeyecektir.
 

Prof. Dr. Bektaş'tan Akyazı uyarısı
 

Yapımı TOKİ tarafından üstlenen, içerisinde stadyum yapımı yanında sosyal, konaklama, sportif tesisler ve yeni otogarın bulunacağı Akyazı Projesinin gerçekleştirilmesi sırasında bölgesel bazı jeolojik özellikler risk faktörleri olarak öne çıkmaktadır: 
 

  • Bölgesel
  • 24 Nisan 2010 Cumartesi 15:33

Akyazı’da 10 yıl içerisinde gerçekleşen bilimsel öngörüler ve uyarılar
 

  • Yapımı TOKİ tarafından üstlenen, içerisinde stadyum yapımı yanında sosyal, konaklama, sportif tesisler ve yeni otogarın bulunacağı Akyazı Projesinin gerçekleştirilmesi sırasında bölgesel bazı jeolojik özellikler risk faktörleri olarak öne çıkmaktadır:
     

-16m derinliğe kadar uzanan dolgu alanı 35m su derinliğinde bulunan ‘ Trabzon Sığ Metan Gazı Bölgesinin’ ön cephesinde yer alır. Derinde oluşan gaz, fay ve kırıklar boyunca yükselmiş ve deniz tabanından 2-15m derinde depolanmıştır
 

-Son 60 yıllık deprem kayıtlarına göre dolgu alanı ‘Trabzon Sismik Zonu’ üzerinde bulunur. Fay, deprem, gaz çıkışı birbirlerini tamamlayan üçlüdür


-Dolgu alanın oturacağı yumuşak taşlaşmamış zeminin kalınlığı yaklaşık 10m dir. Bu tür zeminler, ‘Zeminde Oturma’, ‘Zeminde Sıvılaşma’ ve Deprem Şiddetini Arttırma’ özelliğine sahiptir.


-Denizaltı topoğrafyasına göre dolgu alanı içerisinde kalan denizaltı sırtlarının doğrultuluları (doğu-batı,kuzeybatı ve kuzeydoğu) karadaki ‘Trabzon Aktif Fay Sistemine’ karşılık gelir


TRABZON KIYI ÖTESİ GÜRCİSTAN-RİZE PETROL-GAZ SAHASINIIN DEVAMIDIR


Akçaabat ile Yomra arasında yapılan jeofizik çalışmaları sonucunda 5 ayrı sismik kesitde, 35 m su derinliğinde deniz tabanından 2-15m derinde sığ metan gazı birikimleri saptanmış ve sonuçları uluslararası makale olarak yayınlanmıştır ( Okyar and Ediger, 1999, Seismic evidence of shallow gas in the sediment on the shelf off, Trabzon, southeastern Black Sea, Continental Shelf Reserch, s. 575-587 ). Uydu fotoğrafları ve jeofizik verilere göre Trabzon kıyı ötesi yapısal olarak Gürcistan-Rize üzerinden gelen gaz-petrol sahası üzerinde yer alır. Bu nedenle son yıllarda Trabzon-Rize açıklarında petrol aramaları hız kazanmıştır


DENİZ TABANINA KADAR YÜKSELMİŞ GAZIN ANLAMI VE ÖNEMİ NEDİR?


Sığ gaz üç yönden önem taşır: 1- Sığ metan gazı daha derinlerde oluşmuş petrol yataklarına işaret edebilir. 2- Derinde oluşan gaz, fay ve kırıkları yüzeye çıkış yolu olarak kullanır. Bu nedenle fay ,deprem ve gaz ayrılmaz üçlüdür. 3-Metan gazının patlayıcı, ve yanıcı özelliği vardır. Yoğun gaz birikimleri deniz tabanı kayaçlarının dirençlerinde azalma oluşturacağı gibi ani gaz çıkışları veya gaz patlamaları deniz tabanında önemli boyutlarda çökmeler oluşturur. Akçaabat-Yomra arasındaki Okyar ve Ediger’e ait 5 sismik kesit tarafımızdan yeniden gözden geçirilerek diğer gaz sahalarındaki kesitlerle karşılaştırılması yapılmış ve gaz birikimlerinin yandaki şekilde görüldüğü gibi olasılı aktif düşey fay zonlarını takip ederek “gaz bacaları” ile yükseldiği ve gaz çıkışlarının Akçaabat-Söğütlüde 7-8m, Trabzon-Yomra arasında ise deniz tabanına 2m kadar yaklaştığı saptanmıştır. Ayrıca yoğun gaz birikimlerinin 35m su derinliğinde başlamasına karşın kesitlerde daha sığ bölgelerde yersel gaz çıkışları da gözlemlenmiştir. Trabzon Metan gazı sahasının ön cephesinde yer alan 16m derinliğe kadar uzanan dolgu sahası alanında metan gazı çıkışlarının veya sızıntılarının olup olmadığı bilinmemektedir.


DEPREM GERÇEĞİ


Kandilli ve Doğu Akdeniz Deprem Merkezi ( EMSC ) kayıtlarına göre son 60 yıldan beri bölgemizde kayıt edilen deprem dış odak merkezleri yandaki şekil üzerinde görüleceği gibi Trabzon ve yakın çevresindeki fay sistemleri üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu verilere göre hazırlanan uluslar arası deprem hasar haritaları dolgu alanı ve çevresinde olabilecek en büyük depremin büyüklüğünü M 6.6-5 olarak öngörmektedir. Derinlerde oluşarak faylar boyunca yükselen ve güncel ( 10.000 yıl ) tortulları kat eden metan gazı bacalarının veya gaz çıkışlarının aktif faylara ( deprem üreten faylar ) karşılık gelmesi muhtemeldir.Çünkü gaz çıkışlarının fay ve depremle doğrudan ilişkili olduğu bilinmektedir


DOLGU VE DOLGU TABANI TRABZONUN EN ZAYIF YAPILAŞMA ZEMİNİ NİTELİĞİNDEDİR


Dolgu alanı ve yakın çevresindeki sondaj ve sismik kesitlere göre deniz tabanındaki henüz taşlaşmamış çakıllı kum, ve daha açıklardaki killi zeminin kalınlığı yaklaşık 10m civarında olup bu kalınlık derinlere doğru artmaktadır. Bu tür zeminler orta büyüklükteki bir depremin şiddetini 5-6 kere daha artırarak yıkıcı özellik kazanmasına neden olabilir. Ayrıca deprem titreşimi nedeniyle kum tanelerinin su içersinde yüzer gibi davranması ve dolgunun çökmesi söz konusu olabilir. Öte yandan kumlu- killi zeminde zaman içerisinde artan oturmalar ayrı bir problem olarak karşımıza çıkar


DENİZ TABANI TOPOĞRAFYASI TEKTONİK YAPIYI YANSITABLİR.


Dolgu alanının deniz tabanı topoğrafyası düz değildir. 40-50m ye kadar varan genişlikteki 3 denizaltı sırtı çukur alanları ayırır. Farklı üç doğrultuda görülen bu sırtlar doğu-batı, kuzeybatı, kuzeydoğu doğrultularında gelişmiştir. Güncel tortullar içersinde görülen bu sırtların karalardaki fay sistemine paralel olması sırtları sınırlayan yapıların fay veya aktif fay olma olasılığını gündeme taşır.


SONUÇ VE ÖNERİLER


-Akyazı ve Trabzon civarında denizden yer kazanma işlemi 20- 25m metan gazı kritik su derinliği ile sınırlandırılmalıdır. Bu derinlikten sonra yapılacak dolgular riskli olup zemini tıpkı tüpgaz üzerinde oturtmaya benzer.


-Yasal olarak dolgu alanlarında zemin iyileştirilmesi yapılmadan yapılaşmaya izin verilmez. Bu nedenle sahil oto yolu dolgu sisteminden farklı tekniğe ve yönetmeliklere uygun dolgulama yapılmalıdır


-Dolgu alanın zemin ve jeolojik yapısını aydınlatmak, gaz birikimi veya gaz bacalarının olup olmadığını anlamak, olasılıklı aktif fayların varlığını kontrol etmek amacıyla ayrıntılı sığ jeofizik çalışmalar yapılmalıdır.


-Jeofizik çalışmalarını sondaj çalışmaları izlemelidir.


-Jeofizik,sondaj ve jeolojik çalışmalarla zeminin özelliği kesin olarak belirlendikten sonra fizibilite, maliyet ve projelendirme çalışmalarına geçilmelidir. Başka deyişle zemin etütleri proje çalışmalarının yol haritası niteliğinde olmalıdır.

Yorumlar (12)
Tursun 2 yıl önce
bu devrin Türkiyesinde kim takar ilimi bilimi .sizin gibi insanlar da eski Türkiyede kaldi hocam.en iyisi siz de yeni Türkiyeye ayak uydurun.
ORDİNARYUS 2 yıl önce
Milletin parasını çarçur edenler evlerine helal ekmek mi götürüyor
Evliya 2 yıl önce
Çok iyi iş yapmışlar ya birde yanına şehir hastanesi kuracaklar
Naci 2 yıl önce
Kim sorumlu
Bu iste olan Toki jeoloji jeofizik inşat muhendisleri mütehit
arakli 2 yıl önce
Hollandanin yuzde 13 deniz toprak dolgu buyutuldu onlari sorun olmuyorda sadece bizde mi oluyor
hasan 2 yıl önce
Hollanda'nın Flevoland deniz topral dolgrula kurulmus bir sehir nasil oluyorda sikinti olmuyorda sadece bizde oluyor Prof.Dr. O.Bektaş hollanda yuzde 13 deniz toprak dolgrulmus bir ulke
methmet 2 yıl önce
Rotterdam Limanı Toprak Kazanandirdilari onlarda niye sorun olmuyor
Yuh 2 yıl önce
Mehmet Gali Batu, demek ki sen diyorsun ki gavur yapar, biz yapamayız. Tammmmm CHP kafası. Nato mermer....
MEHMET GALİ BATU 2 yıl önce
ONLAR USÜLÜNE UYGUN DOLGU VE DOLGU ÜZERİNE USULÜNE UYGUN BİNA YAPIYORLAR MESELA AKYAZI GİBİ DOLDURULMUŞ ALANA DEVASA BİNA YAPMIYORLAR
yakup 2 yıl önce
Zeeland) il sınırları içindeki Duiveland Adası ile Noord – Beveland (Kuzey Beveland) Adası arasında 1986 yılında Werkeiland Neeltje Jans adlı toprak Friesland; Friz. Fryslân) il sınırları içinde, Kuzey Denizi Noordzee; Friz. Noardsee) üzerinde yer alan Schiermonnikoog Skiermûntseach) Adası’nın hemen karşısında bulunan suları 1969 yılında toprakla kapattılar.Güney Hollanda (Flm. Zuid – Holland) ilinin güney toprakları olan Hoakse mıntıkasını 1970 yılında denize toprak ekerek meydana getirdiler.Güney Hollanda (Flm. Zuid – Holland) ilinin güneybatısında Goeree – Overflakkee Adası ile anakara arasında 1971 yılında yeni topraklar elde ettiler. Güney Hollanda (Flm. Zuid – Holland) iline ait Goeree – Overflakkee Adası ile Zelanda (Flm. Zeeland) iline ait Duiveland Adası arasında 1972 yılında Port Zélande adlı mıntıkayı denize toprak ekerek meydana getirdiler ve üzerinde aynı isimle bir liman kurdular. Buz Gölü (Flm. IJsselmeer)’nün tam ortasına 1976 yılında Markerwaarddijk (diğer bir ismi de Houtribdijk) adlı 26 km uzunluğundaki yol inşâ edilerek göl ikiye bölündü ve yeni bir göl oluşturuldu; ismini de buradaki Marken Adası’ndan dolayı “Markermeer” (Marken Gölü) koydular Zelanda (Flm. Zeeland) il sınırları içindeki Duiveland Adası ile Noord – Beveland (Kuzey Beveland) Adası arasında 1986 yılında Werkeiland Neeltje Jans adlı toprak parçasını kurdular.
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın

Gelişmelerden Haberdar Olun

@