• Trabzon 27 °C

Dr.Serdar Arda

12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

Çocuklarda İnmemiş Testis

18 Nisan 2012 Çarşamba

 

Saygıdeğer okurlarım. Bu haftaki konumuz çocuklarda inmemiş testis. Erkek çocuklarda sık karşılaştığımız bu çok önemli konuda, erken tanı ve tedavi, ileride yaşanabilecek olumsuz durumların önlenmesinde büyük önem taşımaktadır. Şimdiye kadarki hekimlik yaşamımda konuyla ilgili olarak karşılaştığım sorular ve yapılan yanlış uygulamaları da içeren bu yazıda, inmemiş testis ile ilgili olarak gerekli bilgileri bulabileceksiniz. Konuyla ilgili her türlü sorularınızı e-posta adresime gönderebilirsiniz. Sağlıklı günler dileklerimle.

İnmemiş testis nedir?

Zamanında sorunsuz olarak doğmuş bir erkek bebekte testislerin de skrotum (torbalar) içinde olması gerekir. Eğer yapılan muayene sırasında testisler skrotum içinde saptanamazsa “inmemiş testis” tanısı konur.

İnmemiş testis nasıl oluşur?

Testisler, gebeliğin sekizinci haftasında, çocuğun karnının içinde, henüz gelişmekte olan böbreklerin hemen altında oluşurlar. Gelişim sırasında böbrekler yukarı doğru (olmaları gereken yer) çıkarken testisler de aşağı doğru kasık kanalının girişine dek göç ederler. Gebeliğin yedinci ayına dek burada kalan testisler salgılanan hormon ve bazı faktörlerin etkisiyle yeniden harekete geçerek kasık kanalından içeri doğru girer ve doğumdan hemen önce skrotum içine yerleşmiş olur.

Testislerin bu göç yolu üzerinde herhangi bir yerde duraklaması “inmemiş testis” olarak tanımlanır. Bu inişin gerçekleşmesi için anneden ve çocuktan salgılanan bazı hormon ve faktörlerin varlığına gereksinim vardır. Bunların yetersiz düzeyde salgılanması testislerin inişlerini tamamlayamamasında en önemli etkenlerden biridir.

İnmemiş testisin bulguları nelerdir?

Bu hastalarda skrotum (testisin bulunması gereken yer, testislerin yerleştiği torbacıklar) boştur. Tek taraflı inmemiş testislerde, dıştan bakıldığında, iki torba arasında büyüklük farkı göze çarpar. Yapılan fiziksel incelemede o taraftaki skrotumun içinin boş olduğu görülür. İki taraflı inmemiş testisi olan hastalarda, yeterince gelişmediğinden, her iki skrotum da yassı görünümdedir. İnmemiş testis sağ tarafta daha sık görülür. Ender olarak iki taraflıdır.

İnmemiş testis hangi durumlarda daha sık görülür?

Testislerin karın içinden skrotuma inişleri gebeliğin son iki ayı içerisinde tamamlanır. Bu yüzden, zamanında doğmuş bir erkek bebekte her iki testisin de yerinde olması beklenir. Eğer, doğum zamanından erken gerçekleşmiş ise (prematüre bebekler), testisler inişlerini tamamlayamayabilirler. Bu durumda tek ya da iki taraflı inmemiş testis saptanabilir.

Bunun dışında; karın duvarı, cinsiyet ve böbrek/idrar yolları/penis anormallikleri ile beyin gelişim bozukluğu gibi durumlarda da inmemiş testis görülebilir.

İnmemiş testisle birlikte kasık fıtığı da olur mu?

Evet. Testisler, kasık kanalına girişleri sırasında karın zarını da balonlaştırarak aşağı doğru çekerler. İniş tamamlandığında bu balonlaşmanın kapanarak kaybolması gerekir. Eğer testisler tam olarak inmemişse bu kapanma da gerçekleşmez ve karın zarı fıtık kesesi halinde açık kalır. Bu nedenle, inmemiş testis olan hastalarda aynı zamanda kasık fıtığı da olma olasılığı yüksektir.

Testis yerinde değilse nerelerde olabilir?

İnmemiş testis tanısı alan hastalarda, testis, karın içinden skrotumun girişine dek herhangi bir yerde bulunabilir. En sık bulunduğu yer kasık kanalının çıkış noktasıdır.

İnmemiş testis tanısı nasıl konur?

Çocuklarda ortaya çıkan sorunların hemen tamamında ilk gözlemleyici annelerdir. Banyo ya da çamaşır değişimi sırasında kasık bölgesindeki anormallikler genellikle ilk kez anne tarafından görülür. Rutin çocuk hekimi/aile hekimi kontrollerinde de bu anormallikler saptanmalıdır. İnmemiş testisin bulgusu, testisin olması gereken yerde ele gelmemesidir. O taraftaki torba boştur. Bu durumda mutlaka bir Çocuk Cerrahına başvurulmalıdır.

Eğer testis karın içinde değilse, deneyimli bir Çocuk Cerrahı tarafından yapılan fiziksel incelemede kolaylıkla bulunabilir. Kimi zaman kilolu bebeklerde testis yağ dokusu içine saklanmış olabilir. Bu durumda ultrasonografi gibi tanı yöntemleri kullanılarak testisin yeri kolaylıkla saptanabilir.

Bazı ender durumlarda, testis hiç kanala girmeyip karın içinde kalmış olabilir. Bu durumda testisin yerini saptamak için bazı görüntüleme yöntemleri (ultrasonografi, magnetik rezonans..) ya da laparoskopi kullanılabilir. Bazen testis iki tarafta da ele gelmeyebilir. Bu hastalarda olası bir cinsiyet anormalliğinin araştırılması gerekir.

Doğumsal bir anormallik olan inmemiş testis tanısının aslında doğumdan hemen sonra yapılan fiziksel incelemede konması gerekir. Ancak, kimi zaman tanı konması ileri yaşlara kadar gecikebilir. Bu durumda testisin zedelenmiş olması olasılığı yüksektir.

Eğer fiziksel incelemede testis bulunamazsa ne yapmak gerekir?

Eğer, yapılan fiziksel incelemede testis saptanmamışsa, öncelikle ultrasonografi ile olması gereken yerler araştırılmalıdır. Kimi çocuklarda kasık bölgesinde yağ dokusu fazla olabilir ve testis yağ dokusu içerisinde hissedilmeyebilir. Bu durumda ultrasonografi testisin yerinin saptanmasında yardımcı bir yöntemdir. Eğer, bu inceleme yöntemleri ile testis saptamadıysa, o zaman karın içinde kalmış olabileceği düşünülüp daha özel tanı yöntemlerini kullanmak gerekir. 

Testisin karın içinde bulunması ne gibi sorunlar yaratabilir?

Testisler karın bölgesinde oluşup kasık kanalı yolu ile skrotuma inerler. Karın içi ısısı skrotuma göre yaklaşık olarak 2-3 °C daha yüksektir. Bu yükseklikteki ısı, testis içindeki hücrelerin çalışmasını bozarak hormon ve sperm üretimini azaltır ya da tümüyle yok edebilir. Bunun dışında, karın içinde kalan bir testiste 30’lu yaşlardan sonra kanser gelişmesi olasılığı 20-30 kat daha yüksektir. Bu nedenlerle, eğer testisler kanal içi ya da skrotumda değilse, mutlaka karın içinde olup olmadıklarının araştırılması gerekir.

Testis hiç olmayabilir mi?

Evet. Çok ender olarak testis olmayabilir. Bunun başlıca iki nedeni vardır: 1) Anne karnındayken testis dokusu gelişmemiş olabilir; 2) anne karnındayken herhangi bir nedenle kan akımının azalmasına bağlı olarak testis eriyerek kaybolmuş olabilir. 

İnmemiş testiste tedavi yöntemi nedir?

İnmemiş testiste tedavi yöntemi, cerrahi yolla testislerin olması gereken yere indirilerek tespit edilmesidir. Bunun için, inmemiş testisin bulunduğu kasık bölgesinden küçük bir kesi yapılır. Testis bulunarak çevresinde bulunan ve inmesini engelleyen dokulardan ayrıştırılır. Daha sonra skrotum içinde hazırlanan bir cep içine yerleştirilerek tespit edilir.

Ancak, her testis kolaylıkla indirilemeyebilir. Burada asıl belirleyici olan testise gelen damarların uzunluğudur. Eğer, bu damarlar yeterli uzunlukta değilse o zaman getirilebildiği yere kadar testisin indirilmesi en uygun yaklaşımdır. Kural olarak, bir testis ne kadar yukarıda ise aşağı indirilmesi de o denli zordur.

Eğer testis karın içindeyse, günümüzde uygulanan yöntem öncelikle tanısal laparoskopi ile testisin varlığının ve yerinin belirlenmesi, daha sonra da uygun bir yöntem ile indirilmesidir. Ancak, karın içinde bulunan testislerin indirilebilme şanslarının düşük olduğunu unutmamak gerekir.

İnmemiş testis saptanan bir çocuk neden ameliyat edilmelidir?

İnmemiş testis ileri yaşamda kısırlık (infertilite) gelişimine yol açabilir. Bunun nedeni, testis içinde bulunan ve sperm hücrelerinin gelişimini sağlayan germ hücrelerinin tahrip olmasıdır. İleri yaşlarda azospermi (sperm sayısında azlık) görülme olasılığı, tek taraflı inmemiş testislerde % 15, iki taraflı inmemiş testislerde ise % 90’a kadar ulaşabilir.  Bunun yanısıra, testis kanseri olan hastaların % 5-10’unda daha önceden inmemiş testis öyküsü vardır. Geçmişte inmemiş testisi olan bir kişide 30-40 yaş arasında kanser gelişmesi olasılığı normale göre 2-8 kat arası daha yüksektir. Ergenlik döneminden önce inmemiş testis ameliyatı olanlarda bu risk olmayanlara oranla belirgin olarak daha düşüktür.

Bunların dışında, skrotum içinde bulunmayan testis dıştan gelecek darbelere karşı daha korumasızdır. Bu çocuklarda testisin kendi çevresinde dönmesi (testis torsiyonu) riski daha yüksektir. Bu nedenlerle, testislerin doğal yerleri olan skrotum içine indirilmeleri gereklidir.

İnmemiş testis ameliyatı ne zaman yapılmalıdır?

İnmemiş testisli çocuklarda ameliyat zamanlaması önemlidir. Öncelikle, yerinde olmayan her testis için (utangaç testis… gibi) ameliyat gerekmediği bilinmelidir. Bu nedenle, inmemiş testis kuşkusu olan çocukların bir Çocuk Cerrahı tarafından değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Testislerin skrotuma inmesini sağlayan birden fazla etmen vardır. Bunların bir kısmının etkisi doğumdan sonra da devam edebilmektedir. Bu nedenle, eğer bir erkek bebekte doğumdan hemen sonra inmemiş testis saptanmışsa (kasık fıtığı gibi başka bir gerekçe olmadıkça) hemen cerrahi girişim yapılmasına gerek yoktur.   Günümüzde, yapılan bilimsel çalışmaların ışığında, inmemiş testis ameliyatı için 1 yaşına kadar beklenmesi en uygun yaklaşımdır. 1 yaşına kadar testis yerine inmemişse daha fazla gecikmeden cerrahi girişim ile testis yerine indirilmelidir. Ancak, eğer testis karın içindeyse daha erken zamanda bir girişim planlanmalıdır.

Çocuklarda yapılan çoğu cerrahi işlemde olduğu gibi, inmemiş testis ameliyatlarında da yapılan işlem günübirliktir. Bir başka deyişle; hasta ve ailesi ameliyattan 1-2 saat önce hastaneye gelir, ameliyattan sonra belli bir süre hastanede izlem yapılır ve hasta taburcu edilir.

Testisin alınmasını gerektiren durumlar söz konusu mudur?

Bazı testisler, yukarıda da anlatıldığı gibi, doğumsal olarak gelişmemiş olabilir. Bu testislerin yerinde bırakılması ileri yaşlarda testis kanseri gelişimine neden olabilir. Bu durumda, ailenin de onayı alınmak koşulu ile gelişmemiş testisin çıkarılması uygun bir yaklaşımdır.

Utangaç (retraktil) testis nedir?

Testislerin inişlerini tamamladıktan sonra skrotum içinde sabit kalmaları beklenir. Kimi zaman testisler hareketli olabilir. Bu durumda her zaman skrotum içinde bulunmayabilir. Özellikle çocuk heyecanlandığı, korktuğu ya da üşüdüğü zamanlarda testisler yukarı doğru kaçabilir. Sıcak ortamlarda ise yerine iner. Bu durum utangaç (retraktil) testis olarak tanımlanır. Eğer, fiziksel inceleme sırasında testisler rahatlıkla yerlerine indiriliyor ve bırakıldığında da burada kalıyorsa herhangi bir tedavi uygulamasına gerek yoktur. Hastaların altışar aylık aralar ile izlenmesi yeterlidir. Ancak, indirildiklerinde, sanki uçlarında lastik bir bağ varmış gibi geriye kaçıyorsa o zaman cerrahi yolla skrotum içine tespit edilmeleri uygun bir yaklaşımdır.

Daha önceden yerinde olan bir testis daha sonradan yukarı kaçabilir mi?

Evet. Ender olarak bebekliğinde yerinde olmasına karşın ileri yaşlarda yukarı çıkan, yani inmemiş testis oluşan çocuklar vardır. Bu tür testisler tırmanan testis olarak da adlandırılır. Bu hastaların, aynen inmemiş testiste olduğu gibi tedavi edilmeleri gerekir.

Bu yazı toplam 43521 defa okunmuştur.

Okuyucu Yorumları

Toplam 1 yorum eklendi.

  • İYİ GÜNLER HOCAMatakan özer26 Aralık 2013 Perşembe 09:59

    Ben 17 yasındayım 2 yıl önce çok şiddetli bir agrı geçirdim yumurtalıklarımdan ve doktora gttım iltap kapmıs dedi ilaç verdi ve 2 yıl gecti simdi sol yumurtalıqım sağ yumurtalığıma göre çok çok büyük sün doktora gittim dedim tek tesisin kalms hiç bir muayene yapmadı sadece yumurtalıklarıma baktı ve bunu anladı dorumudur sizce tavsiyeniz nedir..

     BeğendimBeğenmedim
  • Toplam 1 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.






  • ÇOK OKUNANLAR

sanalbasin.com üyesidir

ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Haber 61 İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 462 326 71 72 / Faks : 0 462 326 73 73 Yazılım: CM Bilişim - Tasarım: INVIVA